Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Клаўзула

   Клаўзула (ад лац. clausula – заключэнне) – заключныя склады вершаванага радка пасля апошняга націскнога склада. У залежнасці ад колькасці складоў пасля націску клаўзулы бываюць мужчынскія (пасля націску складоў няма), жаночыя (адзін склад), дактылічныя (два склады) і гіпердактылічныя (тры і больш складоў).
   Сугучныя клаўзулы утвараюць рыфму.
   Клаўзула з’яўляюцца адным з асноўных рытмастваральных кампанентаў сілабічнага, сілаба-танічнага і танічнага вершаў.
   Ад характару клаўзулы залежыць рытмічны малюнак вершаваных радкоў.

Што шаг – пабеда бліжай, бліжай...
Штандар чырвоны на плячы...
Чым крыж цягнуць – лепш спаць

пад крыжам...

Іграйце песню, трубачы!!!
(Міхась Чарот. «Босыя на вогнішчы»)

   Усе радкі гэтай страфы напісаны адным і тым жа памерам – чатырохстопным ямбам. Але яны розняцца характарам клаўзулы: у цотных радках – мужчынскія, у няцотных – жаночыя.
   Як і іншыя рытмічныя адзінкі (пірыхіі, спандэі, лагічныя націскі і інш.), Клаўзулы надаюць рытмічнаму малюнку верша своеасаблівасць, адметнасць. Так, «мужчынскія канчаткі заўсёды ствараюць уражанне большай завершанасці, чым жаночыя» (Б. Тамашэўскі). У пэўнай ступені клаўзулы вызначаюць характар паэтычнага стылю таго ці іншага аўтара. Скажам, дактылічныя клаўзулы ў Якуба Коласа складаюць менш 1% ад агульнага радковага аб’ёму твораў, у той час як у Максіма Багдановіча – 2,4%, а ў Янкі Купалы – 4,8%.
   У белым вершы пэўнае чаргаванне клаўзул, або клаўзацыя, дапамагае спалучэнню вершаваных радкоў у строфы.

Крыніцы артыкулаў:

Рагойша В. П. Літаратуразнаўчы слоўнік: тэрміны i паняцці: для школьнікаў i абітурыентаў – Мінск: Народная асвета, 2009. – 303 с.
Рагойша В. П. Паэтычны слоўнік. – 3-е выд. – Мінск: Беларуская навука, 2004. – 576 с.
Слоўнік лінгвастылістычных і тэксталагічных тэрмінаў. Складальнікі: Абабурка М. В., Казімірская Т. А, Саўчанка В. М. – Магілёў: УА «МДУ імя А. А. Куляшова», 2012. – 284 с.

Тэорыя літаратуры: дапаможнік для студэнтаў філалагічных спецыяльнасцей ВНУ / В.І. Яцухна; Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Гомельскі дзяржаўны універсітэт імя Ф. Скарыны. – Гомель: ГДУ імя Ф. Скарыны», 2006. – 279 с.