Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Набыць беларускія кнігі можна на сайце halijafy.by

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Міхаіл Савіцкі

   Міхаіл Андрэевіч Савіцкі. Выдатны жывапісец, педагог, грамадскі дзеяч. Народны мастак Беларусі, лаўрэат прэміі Саюзнай дзяржавы, акадэмік, уладальнік шматлікіх медалёў, грамат і дыпломаў. Такі пералік званняў і ўзнагарод уражвае.
   Міхаіл Савіцкі яшчэ пры жыцці стаў прызнаным класікам нацыянальнага мастацтва. На працягу апошніх дзесяцігоддзяў з’яўляўся бясспрэчным лідарам на мастацкім алімпе. Яго жыццёвы і творчы шлях непаўторны і ўнікальны па-свойму. Большасць карцін – гэта старонкі нялёгкага асабістага жыцця і адначасова вобраз эпохі, гераічны і драматычны. Яго мастацкія палотны вызначаюць падмурак няпростага жыцця мінулага стагоддзя: ад гадоў Вялікай Айчыннай вайны да дзён сённяшніх.
   Малая радзіма Савіцкага – невялічкая вёсачка ў Талачынскім раёне Віцебшчыны. У роднай вёсцы – яблыневыя сады, заліўныя лугі, хлебныя і льняныя палі. Тут у вялікай сям’і чыгуначніка нарадзіўся будучы мастак. Менавіта ад бацькі Міхаіл атрымаў у спадчыну ўменне працаваць самааддана, творча. Яшчэ ў маленстве спела жаданне стаць мастаком.
   Перад вайной камсамолец Міхаіл Савіцкі быў прызваны ў рады Чырвонай Арміі. У 1942 годзе паранены ў няроўным баі Савіцкі апынуўся ў палоне. Далей – пекла: канцэнтрацыйныя лагеры смерці, штрафныя ізалятары. Вызваленне з палону прыйшло перад самай перамогай. Вязня Міхаіла Савіцкага знайшлі непрытомным, ледзь жывым.
   Насуперак усяму Савіцкі выжыў. Пасля вучобы ў Маскоўскім мастацкім інстытуце Міхаіл Андрэевіч вярнуўся на радзіму. Тут, у Мінску, пачаўся новы этап у яго жыцці – творчым і асабістым. Пасля заканчэння інстытута Міхаіл Андрэевіч працаваў апантана, без выхадных і свят, быццам наганяў гады юнацтва, якія так жорстка ўкрала вайна. Пісаў карціны – жанравыя, бытавыя, спрабаваў пісаць партрэты.
   Адной з першых работ, якая ўвайшла ў цыкл твораў пра барацьбу беларускага народа супраць фашызму, стала карціна "Партызаны". Потым з’явілася знакамітая "Партызанская Мадонна", якая і зараз застаецца візітнай карткай майстра і якая знайшла сваё пастаяннае месца ў Траццякоўскай галерэі. Стары, як само мастацтва, сюжэт тут атрымаў своеасаблівае сімвалічнае тлумачэнне.
   У Міхаіла Савіцкага – свая мадонна. На карціне – тыя, хто ідзе ў невядомасць. Яны могуць загінуць, але іх бессмяротнасць – у гэтым дзіцяці, якому беларуская мадонна дала і захавала жыццё. Савіцкі ў карціне таленавіта ўвасобіў сімвал шматпакутнай і мужнай Беларусі, чысціню духу, мацярынскую любоў і самаахвярнасць.
   60–90-я гады – гэта залаты перыяд у творчасці Міхаіла Савіцкага. Менавіта ў гэты час ён напісаў свае лепшыя жывапісныя творы, сярод якіх шматлікія партрэты філосафаў, літаратараў, вучоных, акцёраў, мастакоў. У творчай спадчыне мастака – вобразы Янкі Купалы, Якуба Коласа, Максіма Багдановіча, Францыска Скарыны, Льва Талстога, Аляксандра Пушкіна, Уладзіміра Высоцкага. Асаблівае месца займаюць жывапісныя работы, прысвечаныя сям’і: партрэты жонкі розных гадоў, бацькі, маці, сына.
   Для Савіцкага вельмі важна было, каб яго творы знайшлі шлях да сэрца гледача, прымусілі яго па-сапраўднаму суперажываць. Каб напісаць карціну, трэба, паводле яго слоў, "спаліць душу". Не шкадуючы сябе, ён яе спальваў. Асабліва тады, калі працаваў над цыклам вялікіх палотнаў "Лічбы на сэрцы". Гэты цыкл з шаснаццаці карцін апавядаў пра тое, што сам аўтар перажыў у гітлераўскім палоне.
   Сёння большая частка вялікай спадчыны творцы знаходзіцца ў старажытным будынку на плошчы Свабоды. Тут экспануецца каля сотні палотнаў мастака, дакументы, фотаздымкі, кнігі з аўтографамі. Міхаіл Савіцкі ўвайшоў у гісторыю Беларусі як выдатны майстар сучаснага мастацтва, чыя творчасць складае таленавітую старонку нацыянальнай культуры.
(490 слоў)

Паводле Б. Крэпака.