Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Эпас

Кнопка отправить на печать

   Эпас (ад гр. epos - слова, мова, аповед) — адзін з трох (поруч з лірыкай і драмай) родаў мастацкай літаратуры.
   Для эпасу характэрна ўзнаўленне знешніх у адносінах да аўтара з'яў рэчаіснасці ў іх аб'ектыўнай сутнасці, паступова-лагічным (сюжэтным) іх развіцці. Эпічныя творы вызначаюцца шырынёй ахопу жыццёвага матэрыялу, грунтоўнасцю пры стварэнні чалавечых характараў, паказе быту, абставін, малюнкаў прыроды, разнастайнасцю спосабаў і сродкаў мастацкага выяўлення (апісанне, маналогі, дыялогі, аўтарскія адступленні). Эпас выпрацаваў цэлую сістэму відаў, такіх, як эпапея, раман, аповесць, а таксама апавяданне, навела, нарыс і іншыя т. зв. малыя відавыя формы эпасу (казка, легенда, паданне, анекдот, абразок, фельетон, памфлет...). У выніку ўзаемадзеяння розных родаў літаратуры ўзніклі ліра-эпічныя (паэма, балада) і ліра-драматычныя (байка, драматызаваная паэма) віды. У кожным з відаў эпасу можна вылучыць асобныя эпічныя жанры ці жанравыя разнавіднасці: раман сацыяльна-бытавы, гістарычны, філасофскі, аповесць лірычная, ваенная, апавяданне легендарнае, сатырычнае і гэтак далей. Эпас, як правіла, карыстаецца празаічнай мовай, але часам звяртаецца і да вершаванай (вершаваныя раманы, аповесці, апавяданні, легенды, гумарэскі, казкі і інш.).
   Беларускі эпас узнік у перыяд сярэдневякоўя (летапісныя зводы, палемічныя і сатырычныя творы, перакладныя аповесці і раманы, аратарская проза, публіцыстыка і г. д.). У новай беларускай літаратуры спачатку карыстаўся вершаванай мовай (вершаваныя аповесці, быліцы Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча "Вечарніцы", "Купала", "Травіца брат-сястрыца", "Быліцы, расказы Навума" і інш.), пакуль у канцы XIX ст. не звярнуўся да празаічнай (апавяданні Францішка Багушэвіча "Тралялёначка", "Дзядзіна", "Палясоўшчык"). Росквіту дасягнуў у XX ст. ; з сярэдзіны стагоддзя заняў галоўнае месца сярод усіх родаў беларускай мастацкай літаратуры. Вядучымі відамі беларускага эпасу сталі раманы і аповесці ("Палеская хроніка" Івана Мележа, "Птушкі і гнёзды" і "Ніжнія Байдуны" Янкі Брыля, "Дабрасельцы" А. Кулакоўскагя, "Сустрэнемся на барыкадах" П. Пестрака, "Чужая бацькаўшчына" Вячаслава Адамчыка, "Плач перапёлкі" Івана Чыгрынава, "Родныя дзеці" Ніла Гілевіча, "Пушча" Віктара Карамазава, "Заходнікі" Генрыха Далідовіча і інш.).

   Эпасам яшчэ называюць вялікія фальклорныя творы гераічна-легендарнага зместу (армянскі "Давід Сасунскі", карэла-фінская "Калевала", кіргізскі "Манас" і інш.), а таксама рускія быліны, украінскія думы, казкі (гл. эпас народны).