Асананс (ад франц. assonance – сугучнасць)
1. Прадвызначанае пэўнымі мастацкімі задачамі паўтарэнне ў вершаванай мове аднолькавых або падобных галосных гукаў.
Як і алітэрацыя, асананс дапамагае падкрэсліць асобныя словы, узмацніць інтанацыйна-гукавую выразнасць верша, надаць яму асаблівую мілагучнасць. Напрыклад, у першай страфе верша Янкі Купалы «Дзве сястры» сустракаем выразны асананс на і, ы:
На тутэйшай зямлі
Дзве сястрыцы жылі,
Як забытыя ў лесе каліны,
Жыватворных крыніц
Не было для сястрыц,–
Яны вялі і сохлі націнай.
Далейшы паэтычны расказ пра дзвюх сясцёр таксама вельмі тонка інструментаваны, прычым «гукавы партрэт» сялянкі тут адзін (асананс на я, а: «Аж да восені сілы губляла... Кужаль прала, снавала і ткала»), а рабочай – другі ( асананс на о: «А другой з году ў год Выядаў, як той крот, Дым фабрычны дзявочыя вочы»);
2. Від недакладнай рыфмы, у якой супадаюць толькі галосныя гукі.
Шырока выкарыстоўваецца ў фальклоры:
Бела, свашачка, бела,
Як на моры пена.
Не хіляйся, вольха,
Бо мне жыці горка,
Не хіляйся, сосна,
Бо мне жыці тошна.
Часам сугучнасць, заснаваная на падабенстве галосных гукаў, узмацняецца супадзеннем некаторых пераднаціскных і паслянаціскных зычных (узмоцнены асананс), як, напрыклад, у рыфме сосна – тошна, дзе, акрамя галосных, супадае і зычны н, а таксама ў рыфмах тыпу зоркі – звонкі, попел – ухопім, стукнуў – сукню і г. д.
Асанансная рыфма (у гэтым значэнні ўжываецца і такі тэрмін) набыла шырокае распаўсюджанне ў сучаснай паэзіі, прычым часцей за ўсё выкарыстоўваюцца ўзмоцненыя асанансы, хоць сустракаюцца і звычайныя:
Не спакушай нас высокай песняй
Гэтак рана, Галактыка.
Як валуны неачэсаныя –
У нас цяжкія характары.
(Пімен Панчанка.
«За вогненнымі вякамі»)
Мой дарагі адміністратар
з гасцініцы пад назвай «Сож»,
ноч для мяне была не стратай,
была знаходкай гэта ноч.
(Анатоль Вярцінскі. «Начны бераг»)