Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Набыць беларускія кнігі можна на сайце halijafy.by

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Скрозь стагоддзі

   Дзвіна. Паўночная водная артэрыя Беларусі. Магутная рака, якую не абмінула гісторыя сваёй увагай ад даўніх часоў, схаваных у глыбінях стагоддзяў.
   Глядзіш на яе серабрыста-блакітную гладзь – і міжвольна думаецца пра тое, што вось па ёй калісьці, у сівую мінуўшчыну, плылі вастраносыя ёмістыя лодкі, кіруючы да «славного града Полоцька»: купцы з далёкіх краін везлі розныя вырабы| рамеснікаў, каб абмяняць іх на торжышчы пад Сафійскай гарой у Полацку на зерне, мёд, воск, скуру, дарагія футры. А вось] гэтымі берагамі праз цёмныя лясныя нетры, як ваўчыныя зграі, прабіраліся з захаду сквапныя да чужога дабра захопнікі, перш за ўсё нямецкія псы-рыцары.
   Вось тут, – прыгадваюцца старонкі гісторыі, – ішлі жорсткія бітвы і ў далёкім мінулым, і на памяці нашых дзядоў і бацькоў, ды і на памяці нашага пакалення.
   Курганы, гарадзішчы, сляды колішніх абарончых умацаванняў, помнікі-абеліскі... Легенды і казкі ў народзе... Сведкай якіх толькі падзей не была Дзвіна – і крывавых, змрочных, і часам радасных, урачыстых! Змяняліся поры года, мінаў час, ляцелі гады за гадамі, праходзілі стагоддзі, а яна ўсё гэтак жа горда несла свае воды на захад, і працоўны люд, што жыў на яе берагах, мужна пераносіў ліхалецці, змагаўся з чужынцамі і сваімі прыгнятальнікамі, песціў мару аб лепшай долі.
   Ёсць нешта задумлівае, незабыўна чароўнае ў прыдзвінскіх краявідах.
   Шырыня, прастор – не акінеш вокам!
   Круты бераг з глініста-пясчанымі выступамі, і тут жа паблізу – пакаты, у густой шаўкавістай траве, адхон.
   Пры беразе – вялікі камень, на ім высечаны крыж і надпіс стараславянскімі літарамі: «Божа, памажы рабу свайму Барысу». На думку вучоных, надпісы на некалькіх такіх камянях на Дзвіне былі зроблены па загаду полацкага князя Барыса ў XII стагоддзі для арыенціроўкі ў суднаходстве.
   Гісторыю Полацка прынята лічыць з летапіснага запісу 862 года ў «Аповесці мінулых гадоў». Але гэта дата не заснавання горада, а першага ўпамінання пра яго ў гістарычным дакуменце. Мы не ведаем, як выглядаў, якім быў Полацк у тыя далёкія часы, але ведаем той факт, што ён называецца ў летапісах як буйнейшы горад старажытнай Русі.
   Потым – летапісная гісторыя Рагнеды, дачкі Рагвалода, аднаго з першых вядомых нам князёў полацкіх. Уладзімір, будучы «хрысціцель Русі», сватаўся да яе, але яна адмовіла па той нібыта прычыне, што ён быў сын рабыні. Тады Уладзімір напаў з Ноўгарада на Полацк, абрабаваў яго, забіў бацьку і двух братоў Рагнеды, а яе ўзяў сабе за жонку. Рагнеда спрабуе адпомсціць яму, але няўдала. Уладзімір высылае яе разам з сынам Ізяславам назад, у Полацкую зямлю. Ізяслаў праз некаторы час становіцца полацкім князем.
   Сафійскі сабор і ў сваім сённяшнім выглядзе пакідае ўнушальнае ўражанне. Сабор пабудаваны ў канцы XI стагоддзя. У XVIII стагоддзі ён, разбураны, быў перабудаваны, яму надалі выгляд каталіцкага храма.
   Аб узроўні дойлідства таго часу мы можам меркаваць па другім помніку – Спаса-Ефрасіннеўскай царкве. Невялікая ў памерах, яна здзіўляе манументальнасцю і гарманічнасцю форм. Будаваў яе ў першай палавіне XII стагоддзя полацкі дойлід Іаан для княжны Ефрасінні – манашкі і асветніцы свайго часу, перапісчыцы кніг.
   У гэтай царкве захоўваўся унікальны па свайму мастацкаму выкананню, абкладзены тонкімі лістамі золата і серабра, упрыгожаны каштоўнымі камянямі, мініяцюрнымі малюнкамі і надпісамі крыж, зроблены ў 1161 годзе мясцовым майстрам-ювелірам Лазарам Богшам. Дзе крыж цяпер, пакуль не выяўлена.
   Не было бадай што ў старажытнасці такой неспакойнай, такой, кажучы сучасным тэрмінам, недысцыплінаванай зямлі, як зямля Полацкая. Князі полацкія то выступалі супраць Ноўгарада, то вялі бясконцую спрэчку з Кіевам, то на іх саміх нападалі князі амаль усёй Русі.
(541 слова)

Паводле Т. Хадкевіча.

Похожие статьи:

ПераказыПа дарозе да Дзвіны

ПераказыСцежкі зубрыныя

ПераказыУ жніво

ПераказыТаямнічы свет

ПераказыБелавежа