Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Набыць беларускія кнігі можна на сайце halijafy.by

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Васіль Хомчанка - Верны рыцар

Увага!!! Поўны змест

   Сярод канькабежцаў Клару ён пазнаў па чырвонай шапачцы і чырвонаму світару. Лёгка і прыгожа ішла яна па бегавой дарожцы, заклаўшы рукі за спіну. I Слава, які катаўся на агульным пятачку, пазайздросціў яе бегу. Нічога не скажаш – разрадніца, чэмпіёнка горада сярод школьнікаў па каньках. Яе кожны дзень трэніруе майстар спорту. З месяц назад і Слава хацеў запісацца на заняткі да гэтага трэнера. Трэнер вывеў Славу на ледзяную дарожку і махнуў рукой: «Давай!» Слава рвануў колькі меў сілы, замахаў рукамі. Праехаў круг, спыніўся, задаволены сваім бегам. Але трэнера на месцы не было. Сустрэла яго адна Клара. «Каб бегаць на каньках, трэба мець талент», – перадала яму трэнераў прысуд. I, як здалося Славу, была нават рада, што ў яго няма гэтага таленту.
   Клара ўжо ішла пяты круг усё той жа размашыстай лёгкай хадою. Так ёй загадаў ісці трэнер. Слава чакаў Клару ля каната. Яе чырвоны світар у промнях пражэктара гарэў полымем. Клара ляцела як птушка. Вось яна ужо недалёка.
   Слава зняў шапку, памахаў ёй. Яна ўсміхнулася і праляцела міма...
   Слава быў цярплівы. Ён зноў сачыў за ёю вачыма. Гэта, мабыць, апошні круг, бо на дарожку ўзышоў трэнер. Шырокая лысіна трэнера блішчала ў святле пражэктара. Нарэшце Клара выйшла на прамую. Трэнер махнуў рукой, крыкнуў: «Рывок!», і Клара заўзята замахала рукамі. На павароце выпрасталася, праехала яшчэ трохі і, пырснуўшы белымі снежнымі іскрамі, крута павярнула назад.
   Потым было тое ж, што і кожны вечар, дзеля чаго Слава не прапускаў ніводнай Кларынай трэніроўкі. Перакінуўшы свае і Кларыны канькі цераз плячо, ён праводзіў Клару дадому. Яны крочылі па ціхім парку, потым ехалі ў тралейбусе. Браў білеты заўсёды Слава. Пасажыры звярталі ўвагу на прыгожую Клару, і Славу гэта было прыемна. Вось толькі сам ён меў не такі шыкоўны выгляд, як Клара, – выцертыя лыжныя штаны і куртка з латкай на локце. Але Славу напляваць на гэтую латку. З ім едзе, размаўляе, усміхаецца яму – Клара, чэмпіёнка горада па каньках сярод вучняў. Ад прыпынку яны ішлі два кварталы пехатою.
   – Ты дамашняе сачыненне напісаў? – спытала Клара.
   – Напісаў. I табе, і сабе.
   – А не аднолькавыя? Марыя Сцяпанаўна не пазнае?
   – Не. Я табе зусім па-другому пісаў.
   – Малайчына, Славік. Мы ж сябры?
   – Сябры.
   Яна амаль кожны дзень прасіла Славу што-небудзь зрабіць: чарцёж, дамашняе сачыненне... I Слава выконваў гэтыя просьбы – сябры ж. Нават заносіў Кларын партфель дамоў, калі яна ехала адразу са школы ў горад. Дзверы на яго званок заўсёды адчыняла нізенькая, круглая, як мяч, хатняя работніца. Моўчкі яна брала ў Славы партфель і грукала дзвярыма...
   Калі падышлі да Кларынага дома, Слава сказаў:
   – Я табе нешта падару ў дзень нараджэння.
   – Ну падары.
   – Табе ніхто такое не падорыць.
   – Мне падораць плашч. Бельгійскі, пластыкавы.
   – Бацька?
   – Не... Жора, знаёмы адзін. Ён мае першы разрад па тэнісу.
   Для Славы гэтыя жоры былі не ў навіну. Клара хвалілася, што ў горадзе ёй знаёмы ўсе майстры спорту. Яны прыходзяць да Клары з магнітафонам і танцуюць у яе пакоі...
   Зайшлі ў пад’езд. На лесвічнай пляцоўцы паміж першым і другім паверхам стаяў, прыхіліўшыся да сцяны, цыбаты хлапец і курыў люльку.
   – Салют, – сказаў ён Клары.
   – Салют, – падняла яна руку.
   – Ёсць навіны. Пойдзем раскажу.
   – Позна, – сказала Клара. Але зрабіла крок да выхаду. – Славік, аднясі канькі.
   Слава патупаў уверх па лесвіцы. З другога паверха пачуў іх размову: «Хто гэта?» – «Мой верны рыцар з восьмага «В». – «Рыцар у драных латах...»
   Да трэцяга паверха Слава падымаўся доўга. Самотна пазвоньвалі канькі...

   Дваццаць восьмага лютага ўночы ўсхадзілася завіруха, і да раніцы ўвесь горад замяло снегам. Горад пасвятлеў і нібы пацішэў. Снег абляпіў у парках усе дрэвы. Галодныя сініцы зляцеліся з парку на балконы і вокны дамоў, садзіліся на адчыненыя форткі. Адна сініца заляцела нават у клас, і, каб яе выпусціць, адчынялі акно.
   У восьмым «В» апошнім урокам была фізкультура, і ўвесь клас пайшоў у парк катацца на лыжах. Завіруха тым часам сціхла. Па некранутым снезе лыжню пракладваў настаўнік, за ім цягнуўся доўгі ланцужок вучняў.
   Мякка шасталі лыжы. Заснежаны парк здаваўся ненатуральна казачным. З галін бязгучна ссыпаліся снежныя ахлопкі.
   Слава ішоў следам за Кларай. Яна была ў сваім чырвоным світары, такім яркім на фоне белага снегу. Замыкаў лыжнае шэсце тоўсты Пеця, Слаўкаў сусед па парце.
   Прайшлі да цэнтра парку. Клара спынілася і падала Славу сваю палку.
   – Слізкая вельмі, – сказала яна. – Дай сваю.
   Яны памяняліся палкамі. Клара з усяе сілы адштурхнулася і памчалася наперад.
   – Падліза, – сказаў Пеця. – Напрошваешся на дзень нараджэння. Усё адно не запросіць.
   – Я не напрошваюся, – ціха адказаў Слава і знарок пачаў адставаць. Ён не хацеў, каб Клара пачула Пецеву балбатню – На дзень нараджэння не запрашаюць. Сябры самі павінны прыйсці і павіншаваць.
   – I ты пойдзеш да гэтай задавакі?
   – Пайду. Яна наш таварыш.
   – Таварыш? Задавака яна, а не таварыш! Учора на «Волзе» – ж-жык паўз мяне. Нос задрала, а ў машыне поўна нейкіх расфуфыраных... Падумаеш!..
   – А чаму ёй не катацца. У бацькі свая машына.
   – А цябе яна катала? Катала хоць раз? Або хоць каго з нашага класа?
   Пеця гаварыў гучна. Славу было няёмка, і ён усё больш адставаў.
   – Ты і падарунак ёй панясеш?
   – Трэба, мы ж дружым.
   – Ну і нясі. Дурань. Чаго адстаеш, гані! – крыкнуў Пеця і палкай падштурхнуў Славу ў спіну.
   Настаўнік чакаў усіх у канцы алеі. Калі з’ехаліся, спытаў:
   – Яшчэ круг?
   – Яшчэ! Яшчэ!
   А Клара сказала настаўніку, што ёй трэба ісці дамоў. Яе адпусцілі. Яна скінула з ног лыжы і, махнуўшы Славу рукой, пайшла.
   – А лыжы твае хто панясе? – крыкнуў наўздагон Пеця.
   – Я панясу, – сказаў Слава.
   Усе зноў рушылі ўслед за настаўнікам, а Слава ўскінуў Кларыны лыжы на плячо і падаўся ў школу.
   Прыйшоўшы дамоў, Слава паабедаў і адразу сеў за чарцяжы. Трэба зрабіць два – сабе і Клары. Калі скончыў, доўга прыглядаўся, які лепшы. На лепшым надпісаў прозвішча Клары. Ёй няма калі займацца чарцяжамі. У яе сёння трэніроўка.
   Да вечара яшчэ заставалася шмат часу. Слава пакруціў пласцінкі, пачытаў. Згуляў з сястрычкай Волькай у шашкі, выйграў усе тры партыі і пачаў збірацца. Уласна кажучы, сабрацца ён мог і за пяць хвілін. А патраціў на зборы з паўгадзіны. Апрануў пінжак, наваксаваў чаравікі, прыгладзіў перад люстэркам набок валасы. Маці сказаў, што ідзе да Клары на дзень нараджэння.
   – А шмат там збярэцца? Мабыць, увесь клас? – спытала маці.
   – Вядома, – зусім няўпэўнена адказаў Слава.
   Клара нікога з вучняў не запрашала. I яго, Славу, не запрашала. А ён ідзе, бо ведае, што віншаваць з днём нараджэння павінны прыходзіць самі сябры. На тое яны і сябры.
   Падарунак для Клары стаяў на стале ў слоіку. Гэта быў невялікі букецік жывых ландышаў. Каб падарыць ландышы сёння, Слава яшчэ ўвосень выкапаў іх у лесе разам з дзірваном, прывёз і трымаў у падвале, выносіў на холад, потым паліваў у цёплым пакоі. I ландышы зацвілі, запахлі прыемна і тонка, прынёсшы ў кватэру подых вясны. Яе, вясну, і падорыць Слава сваёй сяброўцы. Гэта не карабок цукеркаў, нават калі яны і шакаладныя. I не плашч, хоць ён і бельгійскі. Слава паднёс да твару букецік, удыхнуў яго водар і засмяяўся – май!
   Нарэшце, калі насценны гадзіннік адзваніў сем гадзін, Слава загарнуў у газету букецік і пайшоў да Клары. На трэці паверх ён узбег адным махам. А каля дзвярэй спыніўся, каб перавесці дыханне. Там, у кватэры, чулася музыка. Слава дачакаўся, калі музыка сціхне, і пазваніў. Як заўсёды, дзверы адчыніла хатняя работніца. Высунуўшы галаву, яна моўчкі глядзела на Славу.
   – Я да Клары, – сказаў ён. Але галава не знікала. – Я падарунак ёй прынёс...
   Дзверы расчыніліся, жанчына саступіла з дарогі і ўпусціла Славу.
   Клара сядзела на падлакотніку крэсла, уся ў чорным і бліскучым. Яна прывітальна махнула яму рукой, бліснуўшы бранзалетам. Слава доўга і старанна выціраў ногі, потым ступіў у пакой. Ён разгубіўся ад скіраваных на яго позіркаў незнаёмых людзей і цішыні, што раптам запанавала ў пакоі. Так і стаяў, камечачы ў руках газету, у якую быў загорнуты букецік ландышаў.
   – А, верны рыцар. Здароў, – пачуў Слава.
   Толькі цяпер ён убачыў учарашняга хлопца з люлькай. Хлопец і цяпер трымаў люльку ў зубах.
   – А што, – сказала Клара. – Рыцар. Праўда, Славік? Зрабіў чарцёж?
   – Зрабіў.
   – Разумееш? – павярнулася Клара да хлопца з люлькай.
   Слава працягнуў Клары скрутак і сказаў:
   – Гэта табе. З днём нараджэння.
   Клара ўзяла скрутак, здзівілася яго лёгкасці, узважыла на руцэ і разгарнула.
   – Кветкі, – усміхнулася яна. – Дзякуй. Зірні, колькі мне сёння кветак нанеслі.
   – То ж хатнія, зімовыя. А гэта – сама вясна. Май.
   Клара пакруціла ў руцэ букецік і аддала трэнеру. Слава і яго заўважыў толькі цяпер, ён сядзеў ля акна. Трэнер панюхаў букецік, а потым, не падымаючыся з канапы, уторкнуў яго ў вузенькую, як горла гусака, вазу, што стаяла на падаконніку.
   – Ландышы – яны вясной пяць капеек пучок, – сказаў хлопец з люлькай.
   У пакой увайшла хатняя работніца з горкай талерах і пачала расстаўляць іх на стале.
   I гэты стук талерах нібы з’явіўся тым сігналам, якога чакалі ўсе. Паднялася гаворка, смех. Трэнер чагосьці зарагатаў. Хлопец з люлькай шчоўкнуў клавішам радыёлы, і кватэру запоўніла музыка. Пыхкаючы люлькай, хлопец пачаў пускаць дым на суседку, а тая закрывала твар рукамі і пішчала. Смяялася і Клара. Яна была вельмі прыгожая ў гэты вечар у сваім бліскучым плацці, з аголенымі рукамі і белай шыяй, якую абвілі агністыя, як іскрынкі сонца, пацеркі.
   Слава сядзеў і чытаў старую газету, у якой ён прынёс ландышы. Потым выйшаў у калідор. Апрануў паліто, азірнуўся і сустрэўся вачыма з Кларай. Клара ўсміхнулася і памахала на развітанне рукой. Ад яе бранзалета мільгануў на сцяне зайчык.
   Слава зняў з дзвярэй ланцужок і выйшаў. З двара ён зірнуў на акно, белае ад яркага святла, і на падаконніку заўважыў тую доўгую, як гусакова шыя, вазу. Там бялелі дробныя званочкі яго ландышаў. Ландышы туліліся да шыбы, быццам прасіліся на вуліцу.
   I Славу зрабілася шкада гэтых ландышаў. Хай бы яны раслі ў лесе і цвілі ў маі. Навошта было прыносіць іх людзям, якія не шануюць дружбу і за вясну плацяць толькі пяць капеек.


Крыніца: Жаўранкі над полем: апавяданні / Укладальнік А. М. Бадак. – Мінск: Мастацкая літаратура, 2012. – 430 с.

Похожие статьи:

Васіль ХомчанкаВасіль Хомчанка - Янкава рукавічка

Васіль ХомчанкаВасіль Хомчанка - Звон пад зямлёй

Васіль ХомчанкаВасіль Хомчанка - Білеты у цырк

Васіль ХомчанкаВасіль Хомчанка - Дзве Дашы

Васіль ХомчанкаВасіль Хомчанка - Яблык