Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Набыць беларускія кнігі можна на сайце halijafy.by

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Хлеб

   Хлеб – адзін з асноўных прадуктаў харчавання, які выпякаецца з мукі розных збожжавых раслін. Гэты прадукт вядомы продкам беларусаў з агульнаславянскіх часоў. Тэхналагічны працэс прыгатавання хлеба мала змяніўся на працягу стагоддзяў. Ён складаецца з некалькіх стадый: прыгатаванне цеста, яго вытрымка і выпяканне хлеба. Цеста рашчынялі з вечара на цёплай вадзе ў спецыяльнай хлебнай дзяжы. У якасці акісляльніка выкарыстоўвалі рошчыну, радзей – хлебны квас, дрожджы. Найлепшай для замешвання цеста лічылася дзяжа, зробленая з дубовых дошчачак. Дзяжу з цестам ставілі ў цёплае месца, накрывалі льняной сурвэткай, зверху – цёплай посцілкай ці кажухом. Зранку цеста мясілі, дабаўлялі муку, зноў ставілі ў цёплае месца, каб цеста лепш падышло. Пасля прапальвання печы цеста бралі з дзяжы і рукамі фармавалі круглыя боханы, якія выкладвалі на драўляную лапату, пасыпаную тонкім слоем мукі. Нярэдка пад боханы слалі дубовае, кляновае ці аеравае лісце. З дапамогай лапаты хлеб ставілі ў печ. Да сярэдзіны XX стагоддзя хлеб выпякалі звычайна ў хатніх умовах адзін раз на тыдзень. За адзін раз пяклі некалькі боханаў.
   Смакавыя якасці хлеба залежалі ад віду і гатунку мукі, састаўных кампанентаў, рэцэптуры і тэхналогіі прыгатавання. У беларусаў здаўна асноўным у харчаванні быў жытні хлеб. На святы выпякалі пшанічныя пірагі. У якасці начынкі ўжываліся тварог, яйкі, каша, мак, грыбы, рыба. Нярэдка жытнюю муку змешвалі ў пэўных прапорцыях з аўсянай, грэчневай або гарохавай: бралі адну палову жытняй, другую палову – іншай мукі.
   Звычайным на стале беларускага селяніна быў хлеб з ачышчанага і правеянага збожжа. Муку, атрыманую з ачышчанага збожжа, нярэдка прасейвалі праз рэшата або сіта. Сітны (прасеяны праз сіта) хлеб выпякалі на свята, яго падносілі як дар дарагім гасцям. У будныя дні многія сяляне ўжывалі ў ежу хлеб з мякіннымі рэшткамі. Асабліва цяжка прыходзілася сялянам у пачатку вясны ў галодныя гады. Тады ў хлеб дабаўлялі лебяду, высушанае і патоўчанае лісце маладой папараці, верасу, кветкі канюшыны, а таксама тоўчаныя жалуды, бярозавую кару.
   Хлеб у беларусаў здаўна служыў сімвалам жыцця і дабрабыту, быў свайго роду сямейным талісманам, свяшчэннай рэліквіяй. Яго абагаўлялі, да хлеба адносіліся, як да жывой істоты. Калі выпадкова з рук падаў кавалачак хлеба, яго асцярожна падымалі, прасілі прабачэння і з’ядалі, каб хлеб "не крыўдзіўся".
   Прыгатаванне хлеба лічылася свяшчэнным працэсам. Перш чым мясіць цеста, жанчына павінна была чыста памыцца і перахрысціцца, каб хлеб удаўся і добра падышоў. Не раілася рашчыняць хлеб у кепскім настроі, бо, паводле павер’я, настрой уплывае на якасць, смак выпечкі. Калі хлеб выпякаўся ў печы, не дазвалялася ў гэты час гучна размаўляць, спрачацца, бо нашы продкі верылі, што хлеб можа патрэскацца, будзе нясмачным. З такой далікатнасцю і пашанай адносіліся да ўсяго, чым карысталіся для прыгатавання хлеба.
   Хлеб быў сімвалам дастатку і працавітасці, вызначаў сацыяльны статус і аўтарытэт сям’і. Ён займаў пачэснае месца не толькі ў матэрыяльным, але і ў духоўным жыцці беларусаў, у шматлікіх звычаях, прыметах, павер’ях. Хлеб быў неабходным атрыбутам разнастайных абрадаў, урачыстасцей і свят: сватаўства, вяселля, радзін, пачатку вясновых палявых работ, закладкі новай хаты. Хлебам-соллю сустракалі дарагіх гасцей. Як знакавае паняцце назва хлеба ўжываецца ў шматлікіх выслоўях, прыказках і прымаўках, што адлюстроўваюць жыццёвую мудрасць, нацыянальныя рысы характару і нормы паводзін у розных жыццёвых сітуацыях.
(494 словы)

Паводле В. Цітова.

Похожие статьи:

ПераказыХлеб

ПераказыХлеб для партызанаў

Янка БрыльЯнка Брыль - Сірочы хлеб

ПераказыХлеб-соль

ПераказыВытаптаны хлеб