Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Набыць беларускія кнігі можна на сайце halijafy.by

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Георгій Марчук - Парада добра, а свой розум лепш

Увага!!! Поўны змест

   Зусім пагоршыўся зрок у бабулі Мілы, Фокусавай гаспадыні. Яна трымала лупу перад вачыма, але ўсё роўна з цяжкасцю чытала свае любімыя газеты і часопісы пра прыроду, космас і розных звяроў. Гэта заўважылі Агапка і яе бабуля, калі прынеслі суседзям пачастунак – смачныя сакавітыя ігрушы.
   – Ты б, суседачка мая даражэнькая, да доктара звярнулася. Кажуць, у сталіцы на вачах аперацыі робяць, – раіла Агапкава бабуля.
   – Ды дзе ж мне грошай на аперацыю ўзяць? Барабанадуля гаварыў, што багатыя ў сталіцы ўжо за ўсё грошы патрабуюць, – адказвала засмучаная бабуля Міла.
   – А сын твой дзе? Хай пра грошы для роднай маці парупіцца.
   – Ён далёка. Дзесьці ля Ціхага акіяна... за светам. Ужо і лістоў цэлы год не дасылае... можа, ён там без працы, – абараніла старая сына.
   – Вы ж так зусім зрок страціць можаце. Гэта хвароба называецца катарактай, – далучылася да размовы Агапка.
   – Што я тады з ёю рабіць буду? – ажывіўся Фокус.
   – Пакуль, дзякуй Богу, вочы трошкі бачаць. Я іх кожную раніцу вадой з крынічкі прамываю... чарніцы ем, нібыта лепей робіцца, – супакойвала ўсіх старэнькая Міла.
   Запомніў Фокус словы пра грошы на аперацыю і вырашыў самастойна іх зарабіць, каб ніхто не ведаў. Зрабіць сваёй гаспадыні сюрпрыз. І выправіўся па параду не да Агапкі, а да Барабанадулі.
   – І колькі ж табе грошай трэба? – пагардліва спытаў Барабанадуля.
   – Я па тэлебачанні рэкламу гэтай клінікі бачыў... 500 долараў амерыканскіх трэба, – ціха адказаў Фокус.
   – Гэта вельмі вялікія грошы для вёскі.
   – Я магу адпрацаваць. Усё зраблю. Загадвайце... што трэба? – зацікавіўся Фокус.
   – Усё, кажаш? Хе... Гэта добра. Мне твой спрыт падабаецца. У вас на гарышчы ластаўка гняздо зладзіла.
   – Так. Штовесну прылятае, – з гонарам адказаў Фокус.
   – Хе. Вось табе сетка і клетка. Ты птушаня маленькае, якое толькі-толькі лётаць пачынае, злаві і мне прынясі... Вось тады і атрымаеш грошы, – прапанаваў Барабанадуля.
   – А вы не падманеце? – рызыкнуў спытаць Фокус.
   – Я? Ды ніколі.
   – Вы ж казалі, што зараз усё на падмане і грашах трымаецца, – узгадаў Піліпавы словы Фокус.
   – Дык тое ў горадзе. А я слова сваё купецкае трымаю. Бяры сетку ды клетку і дзейнічай.
   Трэба сказаць, што птушкі не рабілі гнёздаў пад страхой Барабанадулевай хаты і ў яго садзе – баяліся. Ніколі ён не майстраваў дамкоў і для шпакоў. Ён птушак не любіў, а тыя не любілі яго. Вясковая ж ластаўка штогод вярталася толькі на гарышча да старэнькай Мілы. Вось і сёлета з гнязда паказвалі свае чорна-белыя галоўкі трое птушанят. Яны ўжо рыхтаваліся да самастойнага палёту. Бацькі іх пакінулі гарышча.
   Фокус стаіўся ля вакенца і чакаў. Неўзабаве праляцелі зусім блізка ад ката два птушаняці, а трэцяе, самае малое і слабое, затрымалася, замітусілася па гарышчы. Тут Фокус спрытна накінуў на вакенца сетку і зноў стаіўся. Памкнулася ластавачка да вакенца і трапіла ў сетку. Фокус не марудзячы схапіў яе і пасадзіў у клетку. Так небарака ластавачка міжволі апынулася ў палоне. Спрабавала знайсці якую шчыліну, ды зусім знясілілася. Фокус накрыў анучкай клетку, каб ніхто нічога не заўважыў, і вырашыў раніцай аднесці птушку Барабанадулю.
   Не дачакаўшыся птушаняці, дружная і вясёлая сям’я захвалявалася і пачала актыўна яго шукаць. Ластаўкі пікіравалі ля вакон старэнькай Мілы, лёталі проста над яе галавой, гучна крычалі.
   – Ды што гэта з імі? Быццам бы і ў вырай збіраліся, ды не адлятаюць. Нібы шукаюць каго, – зацікавілася бабуля Міла.
   – А я адкуль ведаю. Можа, з’елі што дрэннае... жываты ў іх баляць. У мяне так бывае, – схлусіў Фокус.
   Надвячоркам вярнуліся ластаўкі на гарышча, але знайсці накрытую клетку было немагчыма.
   Раніцай усё паўтарылася. Ластаўкі не ляцелі на поўдзень, яшчэ гучней крычалі і лёталі па ўсёй вёсцы.
   Западозрыла штосьці нядобрае і Агапка, вырашыла наведаць бабулю Мілу і ката Фокуса. Кот тым часам спалохаўся, што птушаня ў клетцы ляжыць і не рухаецца, і вырашыў пакарміць яго кавалачкам рыбы, што застаўся ад вячэры.
   – Ты што тут робіш? Чыя гэта клетка? Адкуль тут ластаўка? – строга запытала Агапка, калі паднялася па лесвіцы на гарышча.
   Дзецца не было куды, і спалоханы Фокус усё расказаў.
   – Хоць бы са мной параіўся, – дакарала Агапка.
   – Хацеў сюрпрыз зрабіць, грошы зарабіць і дапамагчы сваёй гаспадыні, – апусціў пыску ўніз і панура адказаў Фокус.
   – Ластаўкі ў палоне не жывуць, гэта па-першае, а па-другое, як вучыць мяне дзядуля: злом добрыя справы не робяцца, а толькі дабром. Вынось клетку на двор і адсоўвай засаўку. Яшчэ б трошкі і птушачка памерла б без ежы.
   – Мама! – зусім спалохаўся Фокус.
   – Вось табе і мама. Вынось.
   Так і зрабілі. Ластаўкі адразу ж згледзелі сваяка, прынеслі ў дзюбачках вады.
   Птушачка акрыяла, махнула крылцамі і вылецела з клеткі. Пакружылася сям’я ластавак над домам, над калодзежам, над садам, над вёскай і адляцела ў вырай.
   – І што цяпер рабіць? Грошай Барабанадуля не пазычае, – бедаваў Фокус.
   – Знойдзем выйсце. Хадзем да дзядулі. Ён намалюе твой партрэт, мы паедзем у горад, прададзім партрэт і заробім грошай, – параіла кемлівая Агапка.
   – Ага... Што я, зусім дурны. Каб з адгрызеным хвастом пазіраваць? – насцярожыўся Фокус. – Смяяцца ж усе будуць.
   – Дзядуля што-небудзь прыдумае. Замест хваста табе дзьмухавец намалюе, – жартавала Агапка.
   Атрымаўся Фокус на партрэце выдатна – усім катам кот. Усе адзначылі: як жывы.
   Кот пераканаўся, што на партрэце ён выдае героем і прыгажуном, і наважыўся сам прадаваць свой партрэт. Бацька Агапкі адвёз іх на вернісаж.
   Нейкі спагадлівы чалавек купіў партрэт, праўда, за палову цаны. Грошы, якіх не хапала, збіралі ўсёй вёскай. Унеслі сваю лепту і бацькі Агапкі, і бабуля з дзядулем.
   Спачатку старая Міла не згаджалася ехаць у сталіцу, баялася аперацыі, але яе ўгаварылі.
   – Я буду побач. Я залезу на дрэва пад вакном аперацыйнай, – супакойваў гаспадыню Фокус.
   Усё, дзякуй Богу, абышлося. Больш лупа бабулі Міле не спатрэбіцца. Як жа яна радавалася, што зноў добра бачыць прыгажосць навакольнай прыроды, і неба, і лес, і рэчку, і поле. Па дарозе дамоў нават песні народныя спявала, хоць у апошнія гады ад яе ніхто іх не чуў. Агапка і Фокус і радыя былі падпяваць ёй, але слоў не ведалі. Бабуля Міла абяцала іх навучыць. І яна гэта зробіць – бо да пенсіі працавала настаўніцай спеваў у школе ў суседняй вёсцы.
   Тут і казцы канец.
   Калі яны хорам заспяваюць, за табою, чытач, прыскача пасланец.