Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Набыць беларускія кнігі можна на сайце halijafy.by

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Георгій Марчук - Папугай Пятруша

Увага!!! Поўны змест

   У дружнай сям’і пілота грамадзянскай авіяцыі Рагачэўскага жыў звычайны маленькі папугай Пятруша, якога купілі на птушыным рынку разам з клеткаю. Падаравалі на дзень нараджэння сваёй дачушцы-пяцікласніцы. Цэлы месяц усе толькі і жылі цікавасцю да гэтай дзіўнай птушачкі. Панугай як бы прыглядаўся да іх сям’і, вывучаў.
   Пятрушу палюбілі. Хіба што жонка лётчыка, прыгожая, нетаропкая ў рухах, пастаянна засяроджаная, трохі яго недалюблівала. Ёй было надта сорамна, калі Пятруша надакучваў гасцям: садзіўся ім на плечы, на галовы, нават лез пацалаваць у нос... Гэтаму яго навучыла гарэзлівая дачка. Тады маці паставіла ўмову – каб пры гасцях Пятрушу ніколі не выпускалі з клеткі, інакш яна яго прадасць альбо аднясе да сябе на працу – там, у мастацкім кабінеце, жыло некалькі папугаяў, якія надакучылі сваім гаспадарам. Каб неяк дагадзіць акуратнай і строгай жанчыне, Пятруша на дзіва вельмі хутка вывучыў некалькі слоў, якія адносіліся да жонкі Рагачэўскага: «Мама харошая, мы любім маму».
   Але ж і гэтым сюрпрызам бедны папугай не прыдбаў для сябе больш ласкі і волі. Усё менш і менш увагі было для Пятрушы і ў пяцікласніцы: то яна рабіла ўрокі (яго адносілі на кухню), то яна бегла ў музычную школу, то спяшалася канцэрт, то ішла з сяброўкаю у басейн. Пятруша заставаўся сам-насам з гаспадыняй. Яна нешта крэмзала на паперы ці садзілася да вязальнай машыны. Ён, каб не было ёй сумна, спрабаваў нават спяваць.
   – Ах, Пятруша, не дакучай. Хачу падумаць у цішы, – мякка прыпыняла папугая гаспадыня.
   Тады ён адказваў:
   – Пятруша харошы, Пятруша харошы.
   – Харошы, харошы, – пагаджалася жанчына, – толькі памаўчы паўгадзіны.
   Лётчыка Рагачэўскага з далёкіх рэйсаў усе чакалі з прытоенай трывогай і хваляваннем. I ўсе былі вельмі рады яго вяртанню, але найбольш радаваўся Пятруша.
   Рагачэўскі без падарункаў дахаты не вяртаўся, ніколі не забываў ён і пра Пятрушу. Папугай не так радаваўся далікатэсам, як мажлівасці нарэшце нацешыцца воляю: бо толькі гаспадар выпускаў Пятрушу з клеткі.
   – Гэта непарадак. Птушка народжана для палёту. Як гэта, у сям’і лётчыка папугай не лётае. Я яго разумею як ніхто.
   Тут Пятруша развесяліўся, бо ведаў, што гаспадар у крыўду не дасць.
   Ён і еў, седзячы ў яго на плячы, разам і віно сухое піў, і каву з адной пасудзіны.
   Жонка крывілася і адганяла папугая ад стала. Ды Пятруша зноў прылятаў.
   – Пятруша харошы, Пятруша харошы.
   Лётчык лагодна ўсміхаўся сваёй добразычлівай усмешкаю, гладзіў папугая па галоўцы і адказваў:
   – Харошы, харошы.
   Пятруша ад радасці лётаў па ўсёй кватэры: з аднаго пакоя ў другі, з кухні ў калідор, з дзвярэй на абажур, з піяніна на шафу, з акна на рогі аленя.
   Але вось аднойчы гаспадыня прынесла з работы маленькага сабачку пудзеля Піку. Іх пазнаёмілі. Піка больш для блізіру ткнуў свой халодны нос у дзюбку папугаю, а сам хутчэй – да гаспадыні. Яна насіла яго на руках, прыгаворваючы: «Піка харошы. Наш Пікуша разумнік, вартаўнік... Піка харошы. Ён будзе бай-бай».
   Усе насіліся з гэтым пудзелем. Нават лётчык, забыўшыся на папугая, бавіў свой час з сабакам. Удваіх з жонкаю выводзілі пудзеля на двор. Пятруша нерухома сядзеў у клетцы і сумна глядзеў у акно, за якім сыпаў густы белы снег. Там, унізе, чорны пудзель качаўся ў пухкім снезе, лётаў як шалёны, высока скакаў.
   Далей яшчэ горш. Піка хутка навучыўся падносіць гаспадару хатнія тапкі, а перад гаспадыняй, стоячы на задніх лапах, кружыўся як перад каралевай. Калі гаспадары спалі, краўся да іх у ложак, скручваўся абаранкам і спаў ля іхніх ног.
   Усё бачыў, усё заўважаў папугай Пятруша. Больш ён не спяваў, бо ніхто яго песняй не цікавіўся. I гаварыць у птушкі ахвота прапала.
   Усе дагаджалі пудзелю. Нават доктара сярод ночы выклікалі, калі ён нечым хварэў. Гаспадыня аж усплакнула ад жалю. Усю ноч прагушкала яго на руках. I гэта бачыў Пятруша. Ён сядзеў, сумна-маўкліва ўцягнуўшы сваю галоўку ў шыю, не еў, не піў, адмаўляўся нават лётаць па кватэры.
   Аднойчы папугай загаварыў:
   – Пятруша благі. Пятруша благі.
   Дачка падала яму вады і супакоіла:
   – Пятруша харошы.
   Але папугай як бы і забыў свае папярэднія словы:
   – Пятруша благі. Пятруша благі.
   – Гэта ён ад радасці. Супакоіцца, не чалавек, – казала маці.
   Слова «благі», даўным-даўно пачутае ад гаспадыні, Пятруша паўтараў увесь вечар.
   Пілот Рагачэўскі ў той зімовы дзень вярнуўся дахаты позна. Вёз ён для Пятрушы смачныя дарункі, але ж спазніўся. Гаспадар знайшоў свайго жоўта-зялёненькага папугая Пятрушу ў клетцы мёртвым.
   Ніхто, калі ён апавядаў гэту сумную гісторыю сваім калегам па рабоце, не хацеў верыць.
   – Птушка ўсё ж, не чалавек. Не магла ад рэўнасці памерці, можа, захварэла, – даказвалі панураму Рагачэўскаму сябры-лётчыкі.
   Ён з імі, аднак, не згаджаўся.


Крыніца: Жаўранкі над полем: апавяданні / Укладальнік А. М. Бадак. – Мінск: Мастацкая літаратура, 2012. – 430 с.