Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by, для дзетак chitaemdetyam.com

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Язэп Пушча - Сады вятроў

Кнопка отправить на печать

   У паэме «Сады вятроў» (1930) Язэп Пушча спрабуе «раскрыць» сваю пазіцыю, глыбінна выказаць сваё канцэптуальнае разуменне жыцця і паэзіі вуснамі паэта-рамантыка Грыміцкага, які з'яўляецца вобразным увасабленнем фігуры самога аўтара. Яго літаратурныя перакананні — гэта і адказ «пільным» крытыкам паэта. Грыміцкі абвяшчае:

Творы — помнікі эпохі,
Не раз'есць іх часу горкасць.
Свету крыкам не спалохаць;
Найвялікшы бунт ёсць творчасць!


   Ён ставіць перад творчасцю глабальныя агульнажыццёвыя задачы, паэтычнае ажыццяўленне якіх павінна раскрыць сутнасць часу і існавання свету:

Люблю сады вятроў увосень:
Яны мне навяваюць спеў.
Шумець мне з імі давялося
Ў кожным вершы нараспеў.
У іхнім шуме вуха ловіць
Гарматны гул і зрух зямны;
У іхнім шуме звоняць словы
На радасць беднае сям'і;
У іхнім шуме — гнеў паўстання,
Імчанне ў полі цягніка,
Агні юнацкага кахання
I помсты чорная рука.


   Пушча стварыў вобраз антыпода Грыміцкага — празаіка Мярохі, які па-лакейску служыць афіцыйным патрабаванням чыноўнікаў. Мяроха ўгаворвае Грыміцкага змяніць пазіцыю:

Напішуць і партрэт алеем
У маладыя шчэ гады.

Грыміцкі пытаўся ў Мярохі:
Схаваў няйначай адчуванні
У свой пакоўны ты жывот?


   У сваю чаргу Мяроха адказвае пытаннем:

Няўжо вялікая прыемнасць,
Калі ўпікаюць кожны дзень?


   I аргументуе свой разрыў з Грыміцкім:

З табой мне сорамна, мой сокал,
Калі страчае часам хто
З асоб, пастаўленых высока,
Якія цэняць хараство...


   Галоўны герой паэмы паэт Грыміцкі ў першай частцы, якая пачынаецца з «Уверцюры» і пераходзіць у «З пралогу на плошчы», праходзіць чысцілішча думкай народнай, народным вечам, якое падтрымлівае паэта і ў якім удзельнічаюць Суддзя і Крытык. Паэт адказвае на запытанне прысутных пра мэты і задачы мастацтва, адстойвае свае эстэтычныя прынцыпы, сярод якіх галоўныя наватарства («Усіх правяду ў Сады Пуцінай нехаджалай»), адмаўленне старога («Каля старых баляс Хай моляцца паэты»), тварэнне новага («Нам новае тварыць Напісана ад роду»), бунтоўнасць і непакорлівасць, адчуванне сучаснасці («Я сабой — увесь сучаснасць»). Паэт выходзіць на народ з душой, адкрытай ветру грамадска-сацыяльных перамен, якія называе не толькі агульна, цьмяна-сімвалічна («Перад намі дзень шырокі Будзе ў сонечным світанні»; «Зор агні гараць над аркай»; «Ясны дзень мой мужна крочыць», «Перад сонечным парогам Рукі гневу не камечаць»), але і даволі выразна, канкрэтна. Ён верыць у шчаслівыя перамены і ідэалы сацыялізма: «На зарослых колісь сцежках Высім фабрыкі, палацы»; «I той час, пару такую Будуць зваць сацыялізмам».
   Другая частка паэмы таксама пачынаецца з «Уверцюры», пераходзіць у раздзел «Спатканне з Марохам» і больш шматгранна тлумачыць тэму мастацкай творчасці. Менавіта ў гэтай частцы і набывае сімвалічнае значэнне вобраз колішняга блокаўскага сада — знака сапраўднай паэзіі, натхнення, якое непадуладна нейкай прымусовай сіле, з'яўляецца гарантам сапраўднай творчасці. Калі ў першым раздзеле паэмы праблема мастацтва вырашаецца ў сацыяльным плане, дык у другім яна пераводзіцца ў агульна-філасофскі і маральны планы. Тут спрэчка пра сутнасць прыгожага, яго нараджэнне і функцыянальнасць вядзецца не паміж паэтам Грыміцкім і народам, які ўспрымае яго, лічыць сваім, далучае да сваёй апантанасці і веры ў перамогу новых ідэй, а паміж Грыміцкім і яго апанентам празаікам Мярохай — колішнім сябрам, чалавекам досыць меркантыльным, спрактыкаваным, не адчуваючым розніцы паміж патрэбным (утылітарным) і ўзнёслым, прыгожым:

 

Сказаў я так да слова толькі;
Я захапленнем не жыву.
Парваў яго гнілыя столкі
І выкінуў, бы лісцяў жмут.
Глядзець наўчыўся я цвяроза,
I прад вачмі прайшла карысць.
Не зблышыў мне мой светлы розум
Цяпер, як і раней калісць.
Карысць, карысць ва ўсім — мой лозунг...


   Грыміцкі ж — увесь у натхненні, змагаецца за права мастака быць летуценнікам, рамантыкам, стваральнікам свайго цудоўнага сада вятроў, сваёй перасатвараючай рэчаіснасць манеры пісьма. Для яго вузкі практыцызм і карыслівасць Мярохі непрыймальныя: «Схадзі ў сады вятроў, Мяроха, Там жоўтыя лісты лятуць. Схадзі, празаік мой не крохкі, I памаліся хараству»; «Ад захаплення смачна рохкай I падфабай у гной лісты. А я пуцінай нехаджалай Пайду з людзьмі ў сады вятроў». Менавіта ў гэтым раздзеле як бы запаўняецца ранейшая, выказаная ў першым раздзеле пазіцыя. Побач з сацыяльнай значнасцю ставіцца эстэтычная вартасць мастацтва.

Комментарии (0)

Нет комментариев. Ваш будет первым!