Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Набыць беларускія кнігі можна на сайце halijafy.by ці на сайце oz.by

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Францішак Багушэвіч - Кепска будзе!

Кнопка отправить на печать

   1. Сюжэт вершаванай аповесці «Кепска будзе!» пачынаецца з эпізода, у якім расказваецца пра нараджэнне галоўнага героя:

 

Як я толькі нарадзіўся –
Бацька сказаў: «Кепска будзе!»
Ну дык жа не памыліўся:
Здзекавалісь Бог і людзе.


   Далейшае разгортванне падзей звязана з бацькавым прадказанннем, якое спраўджваецца ў жыцці Аліндаркі і выступае пацверджаннем прароцтва «кепска будзе». Такое жудаснае прадказанне бацькі было выклікана не тым, што родны чалавек не радаваўся нараджэнню сына, а бядотным становішчам, у якім ён знаходзіўся і якое, на жаль, было тыповым для большасці сялян:

 

А чым кепска? – бо на марцы
Я радзіўся (пост праўдзівы,
Цяжкі месяц гаспадарцы.
Як пражыў хто, – будзе жывы).


   Чаму ж такім складаным быў месяц март у земляробчым календары хлебароба? Гэта быў час, калі заканчваліся ўсе запасы мінулага года, а да новага ўраджаю было яшчэ вельмі далёка:

Пераеўся хлеб да крышкі,
Бульбы толькі як пасеяць,
А прыварку ані лыжкі...


   Акрамя гэтых нягод, нараджэнне сына ўскладвала дадатковыя цяжкасці і на да таго нялёгкае становішча бацькоў хлопчыка. Хрышчэнне сына вымагала новых затрат.
   Усе прадказаныя нягоды («кепска будзе») не прамінулі сям'ю героя – спачатку не стала галоўных кармільцаў – каня і цялушкі, з гора захварэла і памерла маці, затым запіў і згінуў бацька. Сірату Аліндарку крышку падгадавала цётка і «якомусь чалавеку, як за сына, адпусціла». У хуткім часе «змерла цётка», герой застаўся круглым сіратою.
   Улады, перад якімі селянін быў абсалютна бяспраўны, зацікавіліся лёсам героя толькі ў час, калі трэба было ісці ў войска. З'явіўся ўраднік, затым асэсар і адбылася такая размова:

«А гдзе, – кажа, – той пасэсар,
Твой Ліндарка, ці як звецца,
Што хаваецца з някруцтва,
Пляцець лапцікі на печцы?..
Ашуканства, баламуцтва!»


   2. Этапы жыцця Аліндаркі: нараджэнне – ранняе сіроцтва – жыццё з айчымам – беспадстаўнае абвінавачванне ва ўхіленні ад рэкруччыны – арышт, затым астрог і вызваленне з астрогу, дзякуючы намаганням айчыма.
   Характар героя загартоўваўся з улікам усіх нягод, якія выпалі на яго долю. Ранняе сіроцтва зрабіла героя самотным, паколькі ён жыў з вечным прадчуваннем бяды. Цяжкая праца селяніна загартавала Аліндарку не толькі фізічна, але і маральна. Вызначальнай рысай характара героя можна назваць свабодалюбства. Аліндарка не сцярпеў здзекаў асэсара і адказаў на абразу:

 

А асэсар – той – здаровы!..
Лясь мне ў морду, потым тату.
Я ж узяў яго за грудзі
I піхнуў лыбом у дзверы.


   Герой перакананы, што чалавек не павінен жыць у няволі, бо нават звяры і птушкі аддаюць перавагу смерці над няволяй:

 

Што ж для нашага-то брата,
Меўшы розум не скацінны,
Як знаць волю мы павінны?


   Аліндарка гатовы таксама аддаць жыццё за свабоду: «За свабоду жыццё даў бы!»
   Апынуўшыся за кратамі, герой не губляе чалавечай годнасці нават сярод бяспраўя і здзекаў. Наадварот, ён знаходзіць радасць у сонечным праменьчыку і павеву ветрыку. Пры гэтым герой не перастае спадзявацца на лепшае і свае надзеі звязвае з Богам і айчымам. Названы бацька прысягнуў, што нават дома не стане абедаць, пакуль не выратуе сына з-за кратаў. Айчым перакананы, што «...проці сілы праўда выйдзе, як з магілы».
   Чалавечая годнасць і любоў да свабоды засталіся для героя вышэйшымі і непарушнымі духоўнымі каштоўнасцямі.
   3. Прадказанні бацькі ў пачатку твора зрабілі героя самотным, прымусілі жыць у чаканні няшчасцяў. Але годна прайшоўшы праз усё, герой не агрубеў сэрцам, не стаў жорсткім у адносінах да людзей, не згубіў імкнення да волі, а загартаваўся. У канцы твора Аліндарка гатовы да выпрабаванняў, якія чакаюць яго наперадзе.
   4. У вобразе айчыма Францішак Багушэвіч увасобіў лепшыя рысы нацыянальнага характару. У першую чаргу неабходна адзначыць спагадлівасць: айчым пашкадаваў сірату і прыняў у сям'ю за сына. Добразычлівае стаўленне да бліжняга і адказнасць за яго таксама ўласцівы герою. Айчым аб'ектыўна ацэньвае свайго прыёмнага сына, паважае яго за працавітасць і спагадлівасць:

 

Ўзяў сіротку; дзякуй Богу,
Добры ўдаўся: позна ляжа,
Рана ўстане і адлогу
Не запусце... спагадлівы...


   Калі Аліндарка трапіў у бяду, айчым зрабіў усё магчымае і немагчымае, каб выратаваць яго з астрога:

 

...торбу ўзяў за плечы,
Па начальству просьбы жара!
Тройчы Вільню, сем раз Ліду
Ён адведаў...


   Неабходна адзначыць і веру старога ў тое, што праўда павінна перамагчы: «Праўда дзесьці не змерла». Аліндарка паважае свайго айчыма і дае яму такую ацэнку:

Раздабыў усе паперы,
Запісаў мяне у сказку...
Што і бацька б, можа, шчэры
Не зрабіў такую ласку.

Комментарии (0)

Нет комментариев. Ваш будет первым!