Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by, для дзетак chitaemdetyam.com

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Алена Васілевіч - Як я быў доктарам

Кнопка отправить на печать

Увага! Поўны змест

   Ідучы на работу, мама загадала мне:
   — Вова, у дванаццаць гадзін закапаеш Наташы вочы. Альбуцыд у шафцы.
   — А-ай...— гатовая вось-вось раскіснуць, скрывілася мая любая сястрыца.
   — Не «ай»! — строга спыніла яе мама і ўдакладніла, звяртаючыся да мяне: — Па дзве кроплі ў кожнае вока.
   Мама ведала, каму дае даручэнне, і ўсё ж не стрымалася:
   — I, калі ласка, нічога не пераблытай, як гэта ў цябе часта бывае...
   Спачатку я хацеў быў пакрыўдзіцца, але перадумаў — я ж не дзяўчынка, каб надзімаць губы ад кожнай дробязі. Мой настрой узняўся, бо ўсё-такі не каму-небудзь іншаму, а мне мама даручыла лячыць Натку, і, непрыкметна тузануўшы сястру за касу, я горача запэўніў маму:
   — Не хвалюйся, мамачка, роўна ў дзве гадзіны я закапаю ёй па дванаццаць кропель у кожнае вока!
   — Я так і ведала! Ты ўжо і зараз, не паспела я за дзверы выйсці, усё пераблытаў... Не па дванаццаць кропель, а па дзве! I не ў дзве гадзіны, а ў дванаццаць... Ды глядзі, у школу не спазніся!..
   — Не спазнюся, мамачка, не! Ідзі на работу, а то сама спознішся... Я добра памятаю: у дванаццаць па дзве!
   Ледзь не падштурхваючы, я правёў маму да дзвярэй, там яна яшчэ раз строга паўтарыла сваё: «Глядзі ж, не забудзь і нічога не пераблытай», і я нарэшце з нейкім шчаслівым адчаем шчоўкнуў ключом у дзвярах.
   Перакруціўшыся на адной назе і робячы выгляд, што бягу на каньках, я накіраваўся ў пакой, дзе была Натка — мая хворая, або пацыентка, як кажа наш сусед па калідоры, доктар Бабровіч.
   Натка сядзела, надзьмуўшыся, на канапе і перагортвала тоўсты стос «Мурзілак», сабраных за некалькі гадоў і сшытых тоўстымі шэрымі ніткамі,— гэта мяне тата прымусіў падшыць «Мурзілкі», каб не валяліся дзе папала, а былі разам.
   Я паглядзеў на Натку: падумаеш, грамацейка знайшлася! У самой шчокі тоўстыя, ружовыя, на галаве бант, таксама ружовы, і два такія ж ружовыя банты ў тоўстых белых косах.
   Я ніколі не мог прайсці паўз сястру, каб не пацягнуць яе за гэтыя косы з бантамі.
   Так я зрабіў і зараз.
   — Пусці, а то як дам!
   Хоць Натцы ішоў усяго толькі сёмы год — мне ўвосень споўніцца ўжо адзінаццаць! — і дома яна была страшэнная плакса, здачы даваць яна ўмела. На нашым двары яе баяліся ўсе малыя. Але то былі малыя, а я... Зрабіўшы страшны твар і гіпнатызуючы Натку жудасным позіркам, я наблізіўся да яе і зларадна зашаптаў:
   — А я табе закапаю не па дзве, а па дванаццаць кропель альбуцыду ў кожнае вока! Ага!
   I я зарагатаў тым агідным смехам, які мы чулі ў махноўца, калі глядзелі ў тэатры лялек «РВС» Аркадзя Гайдара. Не ведаю, што больш напалохала Натку — мой страшэнны выгляд ці дванаццаць кропель альбуцыду, але яна пранізліва піснула, ускочыла з нагамі на канапу і загаласіла на ўсю кватэру:
   — Не буду! Не хачу! Я маме скажу, як прыйдзе!..
   Да мамінага прыходу было яшчэ далёка, мама толькі што выйшла...
   А ўсё астатняе — «не буду», «не хачу» — мяне асабліва не турбавала. Я быў старэйшы ў доме і быў надзелены бязмежнай уладай.
   Каб не аглухнуць ад гэтага піску і плачу, я парашыў лепш перайсці да халоднай вайны.
   — Не хочаш, не будзеш, — значыць, аслепнеш! — тонам, ад якога, як мне здавалася, павінна была застыць кроў у жылах, прыгразіў я.
   Натка ў момант прыціхла, недаверліва глянула на мяне і прыкусіла кончык указальнага пальца зубамі. Гэта азначала, што яна або нешта хітруе, або сапраўды спалохалася.
   Цяпер, калі перамога была на маім баку, у мяне чамусьці зусім адпала ахвота дражніць сястру. Аднак, паколькі я ўсё ж быў пераможцам, я не мог і не хацеў першым пачынаць перагаворы. Першай павінна была папрасіцца яна. У мяне.
   Але сястра не спяшалася прасіцца. I я, каб яшчэ больш узвысіць сваю ўладу, падышоў да шафкі, дзе стаяла наша хатняя аптэчка, узяў з палічкі бутэлечку з альбуцыдам, павольна паднёс яе да правага вока, потым пабоўтаў, паглядзеў на святло. Затым, не спяшаючыся, узяў у рукі піпетку — такую шкляную трубачку, з маленькім гумавым пухірком на канцы, для закапвання вачэй...
   — Мама сказала ў дванаццаць закапаць. А зараз яшчэ няма дванаццаці, яшчэ рана... — нібы сухі кляновы ліст, прашалясцеў у мяне за спіной дрыжачы шэпт.
   Я распрастаў плечы і, не адказваючы Натцы, зноў паўтарыў па парадку ўвесь свой дослед: паднёс бутэлечку з альбуцыдам да вока, паглядзеў кроплі на святло, націснуў некалькі разоў піпетку.
   — Яшчэ не пара закапваць,— мацней задрыжаў за маёй спіной роспачны шэпт.
   Па натуры я зусім не такі строгі і злосны, якім заўсёды стараўся здавацца перад сястрой. З мяне ўжо было даволі і сваёй улады, і яе страху перад гэтай уладай, і яе слёз. Стоячы бокам да сястры, я суха сказаў:
   — А я і не збіраюся зараз закапваць.
   — Мама гаварыла, каб мы прыбралі кватэру,— ратуючыся ад маіх лекаў, выдумала першае, што ёй прыйшло ў галаву, Натка.
   — Ты што будзеш рабіць? — як і належыць мужчыну і пераможцу, велікадушна спытаў я. — Вазьмі павыцірай пыл, а я пайду дарожкі выб’ю...
   — Я таксама хачу выбіваць дарожкі! — запярэчыла Натка, але, успомніўшы пра сваё заняволенае становішча, адразу ж пакорна адмовілася: —    Ну добра, давай зробім, як ты хочаш...
   Як я хачу!.. Мая сястра, якая ніколі ў жыцці нікому і ні ў чым не ўступала, цяпер гаварыла мне: «Давай зробім, як ты хочаш...» Вось што значыць перамога!
   Я скакаў па лесвіцы цераз дзве прыступкі і цягнуў, нібы хвост, доўгую дывановую дарожку. Я нават спяваў «Барабаншчыка»:

Однажды ночью на привале
Он песню весёлую пел,
Но, пулей вражеской сражённый,
Пропеть до конца не успел...

   Праз гадзіну нашу кватэру было не пазнаць. Мы з Наткай, калі хацелі, умелі парадаваць маму. Мы нават падлогу вымылі, хоць спачатку і не думалі яе мыць. Праўда, шаруючы анучамі, мы не заўважылі, як намачылі і запэцкалі адзенне: я — сваю новенькую школьную форму, а Натка — сукенку, якую ёй падарылі на дзень нараджэння.
   Пакуль мы з Наткай прыбіралі ў кватэры, а потым мокрай шчоткай чысцілі адзенне і сушылі яго на батарэі, час праляцеў непрыкметна. I калі мы зноў апрануліся, я раптам успомніў пра свае доктарскія абавязкі. Я глянуў на гадзіннік — які жах! Ужо было палова першай гадзіны.
   — Натка! — закрычаў я.— Хутчэй лажыся на падушку, я табе закапаю вочы...
   Натка скрывілася, але пакорна падмасціла сабе пад галаву аж тры вышываныя падушкі, што ляжалі на канапе, і легла, а я, кінуўшыся да шафкі, схапіў кроплі, піпетку і паспешліва прыступіў да сваіх абавязкаў доктара.
   — Глядзі на паляўнічых! Глядзі на паляўнічых! — нервова камандаваў я сястры, якая ніяк не магла расплюшчыць вочы. У нас над канапай вісела карціна мастака Пярова «Паляўнічыя на прывале».
   Натка глянула на паляўнічых, і я ў гэты момант капнуў ёй у вока адну кроплю.
   — Ой-ёй-ёй! — заенчыла Натка. — Холадна!
   — Дзе холадна? — здзівіўся я, мерачыся капнуць другую кроплю.
   Але Натчына вока нібы зашылі. Яна качалася па канапе і ўсё прыгаворвала:
   — Ой, Вовачка, холадна! У воку холадна!
   Ад нашага суседа, доктара Бабровіча, я чуў, што з хворымі трэба абыходзіцца ласкава і далікатна, нават калі яны гавораць глупства або патрабуюць таго, чаго і самі не разумеюць.
   — Гэта табе толькі так здаецца, — як мага больш ласкава сказаў я Натцы, хоць зараз куды з большай ахвотай тузануў бы яе за касу.— Ты глядзі толькі на паляўнічых...
   Натка паверыла мне і зноў на нейкі момант расплюшчыла вока, і ў тую ж хвіліну я капнуў ёй другую кроплю.
   — Ой, паміраю, ой, холадна!
   Я ведаў, што другой такой прытворшчыцы, як наша Натка, у цэлым свеце няма. Я раз нават чуў, як мама гаварыла пра гэта з татам. I таму зараз не звяртаў асаблівай увагі на крыкі. Калі яна ўжо схапіла кан’юнктывіт — так называў хваробу Наткі доктар Бабровіч, — дык трэба ж неяк ратавацца. Пасля, калі вочы перастануць балець, можна будзе ёй добра надаваць. Але пакуль што, добра памятаючы, як павінен абыходзіцца з хворымі доктар, я як мага больш пяшчотна ўгаворваў сястру:
   — Вось і ўсё! Вось і добра! Бачыш, адно вока ўжо закапалі. Цяпер давай другое... Глядзі на паляўнічых...
   Але Натка толькі качалася па канапе і лямантавала:
   — Ой, холадна! Ой, у нос пацяклі кроплі!
   Гэта ўжо ніяк нельга было зразумець. Мне самому не раз закапвалі вочы альбуцыдам, але я ніколі не мёрз і ніколі кроплі не цяклі мне ў нос. З такой пацыенткай я напэўна мог спазніцца ў школу, ужо не кажучы пра тое, што, вядома, не паспею паснедаць і павінен буду ісці з дому зусім галодны.
   — Ну, ведаеш, няма мне тут часу з табой цацкацца! — павысіў я нарэшце голас.— Глядзі на паляўнічых!
   Як і ўсякая, нават самая смелая дзяўчынка, Натка баялася сапраўднага мужчынскага тону. Яна спалохана маргнула, і я тут жа спрытна капнуў ёй кропельку ў другое вока!
   — Ай, Вовачка, міленькі, больш не трэба!
   Што за глупства! Засталося капнуць адну толькі кроплю...
   — Глядзі, піскуха! — далей вытрымліваць свой ласкавы доктарскі тон я не мог. — Вось я закапаю гэтыя кроплі сабе, хоць у мяне няма ніякага кан’юнктывіту...
   Я нават не лёг, як Натка, на падушкі, а толькі адкінуў галаву і — раз, два! — закапаў сабе спачатку ў адно вока! Раз... — у другое!
   I тут жа, не бачачы свету, я вобмацкам паставіў на край стала бутэлечку з лякарствам, паклаў піпетку і кінуўся на падушку поруч з Наткай.
   — Ну што? — прастагнала Натка, тручы вочы кавалкам марлі.
   — Н-нічога, зараз п-пройдзе, — не маючы сілы расплюшчыць вочы, прамармытаў я.
   — Табе не холадна?
   — Гм... Нешта халаднавата... У цябе не праходзіць?
   — Не-е, — зарумзала Натка. — Яшчэ далей у нос пацякло...
   «Пацякло ў нос» і мне. Пацякло нешта пахучае, рэзкае, халоднае. I, галоўнае, нельга было расплюшчыць вачэй.
   — Ну, табе ўжо лепш? — спытаў я.
   — Не, яшчэ горш... А табе?
   Я вымушаны быў прызнацца, што і мне «холадна» і «яшчэ горш»...
   — Што гэта за такі альбуцыд? Я больш ніколі не буду ім закапваць вочы. Я яго вон выкіну!..— хныкала Натка і совала па канапе нагамі.
   Я ўжо і сам гатовы быў выкінуць за акно агідную бутэлечку... Раптам мяне насцярожыў нейкі добра знаёмы пах. У чым справа? Альбуцыд жа не пахне.
   Я працягнуў руку да стала, схапіў бутэлечку і паднёс яе да левага вока, у якое паспеў капнуць усяго адну кроплю і якое яшчэ крышку расплюшчвалася... Цяпер ужо холадна зрабілася не толькі маім вачам, але і вушам, і нагам, і ўсяму целу...
   У руках у мяне было ментолавае масла — ад насмарку!
   — Натка, мы аслеплі! — у роспачы крыкнуў я.
   У Наташы, як і заўсёды, на ўсё быў толькі адзін адказ: яна загаласіла на ўсю кватэру.
   — Хутчэй бяжы на кухню! — крыкнуў я і, схапіўшы сястру за руку, пацягнуў яе да ўмывальніка.
   Адкруціўшы кран, я прыгаршчамі пачаў ліць ваду сабе на твар, на вочы. Тое ж рабіла і знявечаная маім лячэннем Натка. Аднак умыванне мала дапамагло. Тады я наліў у кубкі гатаванай вады з чайніка. Узяўшы па кавалку марлі, мы з Наткай пачалі прамываць вочы цёплай вадой. Нам зрабілася крыху лягчэй. Тады мы пачалі наліваць ваду з чайніка яшчэ і яшчэ...
   Нарэшце Натка спытала ў мяне:
   — Ну што, цяпер мы не аслепнем?
   Я не паспеў адказаць, бо да нас пастукалі. Мы кінуліся адчыняць. Суседка, цётка Поля, убачыўшы нашы чырвоныя твары і вочы, успляснула рукамі.
   — Бацюхны мае, што гэта з вамі?
   — Мы аслеплі! — урачыста паведаміла Натка.
   — Што-о?!
   — Мы закапалі вочы ментолавым маслам замест альбуцыду,— растлумачыў я.
   — Божа ж мой! — ускрыкнула цётка Поля і, нічога больш не сказаўшы, кінулася да дзвярэй.
   Мы былі вельмі здзіўлены яе паводзінамі: замест таго, каб пашкадаваць нас і чым-небудзь дапамагчы, яна пабегла да суседзяў.
   Мы замкнулі на ключ кватэру і зноў пайшлі мыць цёплай вадой свае вочы. Цяпер у нас ужо была маленькая надзея — а можа, і не аслепнем? Вачам стала цяплей, і яны не так слязіліся. Толькі, праўда, з насоў у нас пацякло, як пры добрым насмарку.
   Хвілін праз дзесяць у нашы дзверы застукалі так, што мы з Наткай аж скалануліся.
   — Хто гэта? — прашаптала Натка.
   — Не ведаю,— таксама шэптам адказаў я.
   Стук паўтарыўся з новай сілай.
   — Можа, зладзеі?
   — Не, зладзеі прыходзяць ноччу, — не зусім упэўнена супакоіў я сястру.
   Стук не спыняўся. За дзвярыма моцна гаманілі. Мы разабралі голас цёткі Полі:
   — Далібог, яны там, мусіць, патруціліся... Я траха не самлела, як убачыла. Белыя як палатно!..
   — Можа, у каго з суседзяў ключ падыходзіць да гэтай кватэры? А то прыйдзецца ламаць дзверы, — сказаў малады жаночы голас.
   Мы з Наткай надышлі да самых дзвярэй і насцярожыліся.
   — Няма такога ключа. Ва ўсіх у нас розныя ключы, — гаварыла цётка Поля. — Пабягу сякеру вазьму ды кватаранта свайго паклічу. Адны, без мужчыны, мы тут нічога не зробім...
   На пляцоўцы затупалі, забегалі,— відаць, пабеглі па сякеру. Мы з Наткай не дыхалі.
   За дзвярыма нехта грубым жаночым голасам сказаў:
   — Такіх матак, што пакідаюць у дзяцей пад рукамі што папала, трэба было б у турму саджаць.
   — Мяне непакоіць, што за дзвярыма не чуваць ні гуку — зусім інакш, заклапочана і мякка, азваўся другі, малады голас.
   Пры гэтых словах у нашы дзверы зноў пастукалі.
   Мы з Наткай пераглянуліся.
   — Не трэба адчыняць, — прашаптала Натка, — а то нашу маму засудзяць і пасадзяць у турму...
   — А калі дзверы пасякуць?..
   На пляцоўцы пачуліся цвёрдыя крокі, нехта моцна штурхануў дзверы, і мужчынскі голас крыкнуў:
   — Дзеці, ану адчыняйце!
   — Ён нас бачыць...
   Натка, а следам за ёю і я на пальчыках адышлі да вешалкі і схаваліся за старое маміна паліто...
   — Ламіце, кажу вам, дзверы! Гэта ж, не раўнуючы, дзеці, а не пянькі яловыя! Можа, іх там ужо і жывых няма — Цётка Поля была, відаць, страшэнна напалохана і ледзь не плакала.
   Заскрыгатала жалеза, затрашчалі дзверы... Мы з Наткай стаялі за вешалкай і чакалі, што вось-вось паляцяць трэскі... Што будзе, калі вернуцца дадому мама з татам і ўбачаць паламаныя дзверы? Больш маўчаць было нельга.
   — Мы жывыя! — нейкім вельмі тоненькім галаском закрычала Натка і кінулася да дзвярэй. Я — услед за ёю.
   — Мы жывыя! — лямантавалі мы ў адзін голас, ніяк не могучы павярнуць ключ у замку.
   Калі дзверы, нарэшце, адчыніліся, мы твар у твар сутыкнуліся з дзвюма жанчынамі ў белых халатах. За іх спіной стаялі цётка Поля, яе кватарант і яшчэ суседзі з іншых кватэр.
   — Ну што тут у вас? Жывыя? Здаровыя? — пераступаючы нарог, звярнулася да нас маладая цёмнавалосая жанчына ў белым халаце. Гэта была доктар «Хуткай дапамогі». Яна глядзела на нашы чырвоныя твары, і вочы яе смяяліся.
   Мы з Наткай збянтэжана апусцілі галовы.
   — Ну, хутчэй расказвайце ўсё па парадку.
   — А вы не будзеце саджаць у турму нашу маму? — спытала Натка. Нас цяпер больш за ўсё непакоіла гэта.
   — Не, не буду,— смеючыся паабяцала маладая жанчына.
   Старэйшая, таксама ў халаце, з чамаданчыкам, не згадзілася:
   — А варта было б!.. Каб ведалі, як дарэмна ганяць «Хуткую дапамогу»...
   — Ну, ну, Іванаўна...— мякка спыніла яе маладая і зноў звярнулася да нас:
   — Ну, дык што здарылася?
   — Вова лячыў мяне...— паказала на мяне Натка.
   Я ўжо крыху пасмялеў, перастаў баяцца доктаркі з чамаданчыкам і расказаў усё па парадку.

1957

Комментарии (0)

Нет комментариев. Ваш будет первым!