Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by

 

 Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Эўфонія (мілагучнасць)

Кнопка отправить на печать

   Эўфонія (ад гр. eu - добра і phone - голас, гук), ці мілагучнасць - гукавы лад мовы, які надае ёй мілагучнае гучанне. У кожнай нацыянальнай мове ёсць свае законы эўфоніі, абумоўленыя яе фанічным ладам.
   Беларуская мова, яе "звонкае "дзе" і глухое "чаго" (Пімен Панчанка), паўнагалоссе, дзеканне і цеканне, мяккасць вымаўлення "дз", "ц", "с" ("сьцяг", "дзеці", "хацець"), падваенне зычных ("сутонне", "наваколле", "калоссе"), прыстаўныя зычныя і галосныя і інш. абумоўліваюць своеасаблівы каларыт гучання мастацкіх твораў, прадвызначаюць канкрэтныя шляхі пошукаў у галіне эўфоніі. Звяртаючы на гэта ўвагу пісьменнікаў, Уладзімір Дубоўка падкрэсліваў: "У жывой мове нашага народа ёсць мноства сродкаў, якія павышаюць мілагучнасць мовы ... У нас ёсць прыдыханні "в", "г". Ужываецца галосная "і" для пазбаўлення ад немілагучных спалучэнняў пры збегу зычных альбо галосных гукаў. У жывой мове яны з'яўляюцца там, дзе павінны быць. Так, напрыклад, скажуць: "зачыніў акно", але "на вакне", "смачныя грушы", але "назбіваў ігруш" і г. д. Зразумела, што можна падаць такія ж прыклады і для прыдыхання "г" ("арэх" і "гарэх"). На Магілёўшчыне, калі збягаюцца два "я", адно выкідваецца, нібы ставіцца нейкі "апостраф". У Раманава чытаем: "Папіў-паеў і патом вялеў разбурыць усю турму і распусціць усіх да'днаго нявольнікаў'... Зусім не блага будзе, калі нашы пісьменнікі, асабліва паэты, пацікавяцца гэтымі пытаннямі". Збег некалькіх галосных гукаў называецца аднагалоссем. або шатусам (ад лац. hiatus), і калі не выкарыстоўваецца з пэўнымі стылістычнымі мэтамі, то парушае мілагучнасць мовы ("а ў аэрапорце"). У такім выпадку прыбягаюць падчас да сцяжэння, або элізіі (ад лад. elisio - выпадзенне) - скарачэнне аднаго з двух суседніх галосных (як у фальклорным запісе Раманава). Шкодзяць мілагучнасці твора і непатрэбныя збегі зычных ("Як крыж жывы, увесь забінтаваны, // Паўгода я, знямелы, праляжаў' - А. Грачанікаў), амфібалія (ад грэч. Amphibolia - двухсэнсавасць, няяснасць) ("А колькі ж на свеце ёсць гарадоў! // Мне б іх аб'ехаць або сасніць // За гэткую маласць дзён і гадоў' - Данута Бічэль). Ігнараванне законаў мілагучнасці вершаванай мовы змяншае ўздзеянне мастацкага твора на чытача (слухача).