Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by, для дзетак chitaemdetyam.com

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Этымалагізм паэтычны

Кнопка отправить на печать

   Этымалагізм паэтычны (ад гр. etymon — ісціна і logos — паняцце, вучэнне) — адзін з відаў тропа, у якім перанос значэння з аднаго слова на другое адбываецца на аснове гукавой іх блізкасці. Такія семантычна далёкія, але блізкія па гучанні словы звычайна стаяць у вершаваным радку побач, выяўляючы дадатковыя сэнсавыя і эмацыянальныя адценні. Напрыклад:


Я прынёс іх з ляснога дрымучага свету,
Дзе з брусніцамі ніцымі - жар верасоў.
Падасінавікаў у чырвоных барэтах
Пад старою асвінай асінай знайшоў.

(Максім Танк. "Грыбы")


Мяне пярун наводмаш перыў...

(У. Паўлаў)
 

Хто ўладарыць, той і ўдарыць раптам.

(Пімен Панчанка)
 

Поле,
У тваім замкнёным коле
Нашы душы, думы і дамы.

(Пятрусь Макаль. "... Поле, поле")

 

   Часам паэтычны этымалагізм ўтвараецца з дапамогай амафонаў — слоў, якія гучаць аднолькава ці прыблізна аднолькава пры розным іх марфалагічным складзе:

... I прыгадаю пачуццё, якое
Абразай падсякалі, як з абрэза.

(Ніна Мацяш. "Бязладная размова")


Кастрамі думкі гараць, не стынуць,
Трапечуць думкі, як зор праменні,
Давайце ж думаць не прымітыўна,
Давайце думаць праметэйна!

(Леанід Дайнека)
 

   Паэтычны этымалагізм — асноўны троп "вершаказаў" Алеся Разанава:
   "Барана — з бору: забраная адтуль, яна ўсё роўна не згаджаецца са сваёй абранай роляй і абараняецца рукамі і начамі ад прымусовага абранніцтва'' ("Барана");
   "На беларускі гарох рохкаюць свінні, што ён у агародзе найгоршы, я ён у адказ рагоча!' ("Гарох").

   Своеасаблівая паэтычная этымалогія, як відаць з прыкладаў, адрозніваецца ад рэальнай этымалогіі — навукова дакладнага выяўлення паходжання слова і яго роднасных адносін да іншых слоў мовы. Няўмелае карыстанне паэтычным этымалагізмам або злоўжыванне імі шкодзіць сэнсавай выразнасці твора. Часам паэтычныя этымалагізмы стаяць у рыфме. Некаторыя літаратуразнаўцы называюць паэтычны этымалагізм гукавой метафарай.