Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Чатырохрадкоўе (катрэн)

Кнопка отправить на печать

   Чатырохрадкоўе, або катрэн (франц. quatrain, ад лац. quattuor — чатыры), — найбольш распаўсюджаная ў сусветнай, у тым ліку беларускай, паэзіі страфа з чатырох вершарадоў.
   Рыфмоўка можа быць разнастайная: найчасцей — абаб, радзей — аабб, абба, часам — аааа, аааб, ааба, абаа, бааа. Напрыклад:

 

Ты — вясною аквечаны луг,
шум дубровы магутны, пявучы,
непадайны сталёвы ланцуг,
што нам сэрцы нязломныя лучыць!
(Ларыса Геніюш. «Родная мова»)

Дае прырода зноў урокі нам:
Не верце цішыні, салодкім снам,
Бяда і радасць ходзяць побач вечна,
Людзей ратуе толькі чалавечнасць.
(Пімен Панчанка. «...На Брэстчыне

карыбскі ураган»)


Пахадзі над ракой
З камарынай талакой,
Калі месяц зойдзе ў хмару,
Памахай мне рукой...
(Максім Лужанін. «Пад цымбалы»)

Дзе пачынаюцца догмы?
Дзе прыжываюцца догмы?..
Там, дзе, як гончыя догі,
Прэм да гатовых дарог мы! ..
(Алег Лойка. «Догмы»)


   Чатырохрадкоўі разнастайныя і паводле метрычнай, сінтаксічнай структуры, чаргавання клаўзул. Усё гэта надае ім надзвычайнае рытмічнае, сінтаксічна-інтанацыйнае багацце, здольнасць выяўляць самыя патаемныя зрухі лірычнага перажывання. Таму чатырохрадкоўі і сталі пануючай формай беларускай строфікі. Яны могуць ужывацца як самастойна (чатырохрадковік), так і ў складзе больш буйных страфічных форм (санет, васьмірадковік), як у невялікіх вершах, так і ў буйных паэмах.
   Першыя па часе напісання чатырохрадкоўі сустракаюцца яшчэ ў старажытнай беларускай літаратуры, у прыватнасці ў «Дыярыушы» Афанасія Філіповіча (1647):

Даруй покой церкви своёй, Христе боже,
Терпети больш, не вем, если хто з нас зможе.
Дай помощ от печали,
Абысмы вцели зостали.


В вери святой непорочной в милы лета,
Гды ж приходят страшные дни в конец света!
Вылучаеш, хто з нас, пане,
По правици твоей стане.


   Чатырохрадкоўямі напісаны верш Паўлюка Багрыма «Зайграй, зайграй, хлопча малы», некаторыя ананімныя творы XVIII-XX стст., асобныя творы Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча, Адама Гурыновіча, Янкі Лучыны і інш.
   Катрэнамі напісаны ледзь не ўсе паэмы Янкі Купалы, паэма Пімена Панчанкі «Патрыятычная песня».