Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Тактавік

Кнопка отправить на печать

   Тактавік — від танічнага верша, колькасць складоў у якім паміж моцнымі націскамі 0-1-2 ці (часцей) 1-2-3. Часам міжнаціскны інтэрвал аб'ядноўвае чатыры ненаціскныя склады. Пропускі націскаў на метрычна моцных месцах рэдкія, затое ў трохскладовых інтэрвалах часта сустракаюцца звышсхемныя націскі ня сярэднім складзе. Тактавік, такім чынам, яшчэ больш аддаляецца ад сілаба-танічнага верша, чым дольнік, займае прамежкавае становішча паміж дольнікам і акцэнтным вершам.
   У беларускую паэзію тактавік увялі ў пачатку ХХ ст. Янка Купала і Максім Багдановіч. Вось чатырохіктны тактавік Янкі Купалы ("Да зямлі прадзедаў маіх", 1912):

Я табе, зямля мая прадзедаў маіх,
Не патраплю нічога жалець на свеце,
Ня свет цэлы гатоў твой прыгон апеці
I ўзнясці пасад на магілішчах тваіх.

Я цябе душой рад бы сваёй сагрэці
I карону сплесці з сонца, зор залатых, -
Ня цябе карону ўзлажыць, каб хоць ня міг
Заяснела ты ў цяжка дабытым цвеце.
 

   Максім Багдановіч пакінуў узоры трохіктнага тактавіка ("Русалка") і чатырохіктнага ("... Хмурыя, цёмныя гудзяць і шэпчуць елі"). Арыгінальны тактавік ёсць у Пімена Панчанкі (верш "Маўклівая малітва"):

 

Моляцца белыя, жоўтыя, чорныя,
Адпрасаваныя, самавітыя.
Усе такія вучоныя.
Усе такія хітрыя.

Маліцеся, дыпламаты, маліцеся
Хрысту, Алаху ці Будзе.
А потым богу свайму пахваліцеся,
Што мір ня планеце будзе.


   Тут у другім радку першай страфы і першым радку другой страфы ажно па чатыры міжнаціскныя інтэрвалы. У цэлым верш — трохіктны тактавік, але ёсць і адступленні: у першым радку першай і ў трэцім радку другой страфы колькасць моцных націскаў дасягае чатырох, а другі радок першай страфы мае ўсяго два ікты.
   Сучасныя беларускія паэты да тактавіка звяртаюцца не часта. Арыгінальны шасцііктны тактавік ёсць, напрыклад, у Р. Семашкевіча:

 

Сонца зайшло. Туман клубіцца. Сціхла дарога.
Рукі раскінь, лёгшы ня сене. Ды адпачынь, нябога.
Жарам зялёным і ляскай лугоў мурожных
Вее ад вечнасці стрэх. Ты не сумуй, падарожны.
Будзе другі вандроўнік музыку далечы слухаць.
Счэзне тваё, настане другое. Мацуйся духам.