Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by, для дзетак chitaemdetyam.com

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Спандэй

Кнопка отправить на печать

   Спандэй (грэч. spondeios) — такая стапа ў антычнай (метрычнай) сістэме вершавання, у якую ўваходзяць два доўгія склады (||).
   У сілаба-тоніцы спандэем называюць з’яву, калі ў двухскладовай ці (значна радзей) трохскладовай стапе становяцца побач два націскныя склады:

Не, досыць, досыць! трудна далей...
(Янка Купала)

Разносчыкі крычаць ля кожнай брамы.
Грyк, гoман, гул — усё ракой імкне.
(Максім Багдановіч. «У Вільні»)

Снег — трэці дзень.

Слядоў няма,

На двор і ў сад задзьмуты дзверцы.
(Максім Лужанін. «Снег – трэці дзень...»)


   Амаль усе радкі верша Рыгор Барадуліна «Міласэрнасць плахі», напісанага трохскладовым памерам (Ан3), у першых стопах утрымліваюць спандэй, што вызначае іх рытмічную непаўторнасць:

Вырак нoг абыякава босых.
Мaрны ўздых у глухім палыне.
Пoслух шляху ахвярнага—
Пoсах


Гoркі пыл аддае меліне.
Як апірышча мары і веры,
Ўсе шляхі абышоўшы ў жыцці,
Пoсах грyкне ў нябесныя дзверы,
Цiха ў хaту збаіцца зайсці.


   Злоўжыванне спандэем робіць верш грувасткім, няўклюдным. Разам з тым дзякуючы спандэю паэт можа рытмічна вылучыць тое ці іншае слова ў вершаваным радку, звярнуць на яго ўвагу. Арыгінальная выяўленчая «праца» спандэізаваных харэяў — у вершы Максіма Танка «На камарыным вяселлі»:

На змярканні — шум, гам, звон,
Гэта звоніць дуб, граб, клён.
Кветак весніх — жар, бель, сінь,
Россып буйнае расы.
 

   Шматлікія спандэі, разам са сцяжэннямі некаторых стопаў, вызначылі арыгінальны рытм верша Л. Паўлікавай «Бэз»:

 

Бэз! Бэз! Бэз!
Ах ты, стары знаёмы!
Пах, шэпт — увесь
Мроя далёкага дому.

Бэз! Бэз! Бэз!
Мчыцца на хвалі светлай
Плёс, луг, лес,
Юнае даўняе лета.

Бэз! Бэз! Бэз!
Тварам тану ў суквеццях.
Сінь, высь — спрэс
Звонам паўнюткі вецер.


   У вершы Петруся Броўкі «Родныя словы», напісаным Ам4, апошнія радкі ўсіх чатырох строфаў — суцэльныя спандэі, дзякуючы якім рытмічна вылучаюцца самыя дарагія для паэта словы-назвы. Гэтаму садзейнічае яшчэ і запіс кожнага аднаскладовага слова асобным радком. Вось пачатак верша:

Яны даспадобы мне, хай і старыя,
Не толькі ў гучанні хвалюючы змест.
Як многа гавораць мне назвы такія—
Мінск,

Пінск,

Брэст.
 

   У наступных строфах — такое самае рытмічнае вылучэнне слоў-назваў (дзякуючы спандэю і запісу асобнымі радкамі): …...Што продкі любілі спакойную працу — // Шклоў, // Клецк, // Мір; І разам з Бярозаю катаў тапілі — Пціч, // Друць, // Сож; У сёлаў імёны, як гукі цымбалаў, — Блонь, // Струнь, // Звонь!
   У прыведзеных прыкладах спандэізаваныя радкі могуць успрымацца і як аднаскладовыя стопы. У такім разе вершы Л. Паўлікавай і Петруся Броўкі можна вызначыць як строфныя лагаэды.