Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Пірыхій

Кнопка отправить на печать

   Пірыхій (грэч. pyrrіchіos, ад pyrrіch — ваенны танец) — стапа ў антычнай (метрычнай) сістэме вершавання з двух кароткіх складоў (— —).
   У сілаба-тоніцы пірыхіем называюць пропуск у якой-небудзь двухскладовай стапе (ямбе ці харэі) аднаго метрычнага націску.
   Пірыхій у адрозненне ад спандэяў сустракаюцца ў вершах вельмі часта. Па сутнасці ў вершы нялёгка знайсці «чысты» двухскладовы памер без пірыхія, якія могуць быць на самых розных месцах у радку (апрача апошняй стапы).

 

Пайшла, ніколі ўжо не вернешся, Алеся.
Бывай, смуглявая, каханая, бывай.
Стаю на ростанях былых, а з паднябесся
Самотным жаўранкам звініць і плача май...
(Аркадзь Куляшоў. «Алеся»)


   У гэтых радках, напісаных шасцістопным ямбам, вылучаны моцныя месцы (арсісы), на якія не падаюць слоўныя націскі, гэта пірыхіізаваныя стопы. А вось як гучыць той жа шасцістопны ямб з іншай камбінацыяй пірыхіяў — з пірыхіізацыяй:

 

Маркотна мне вясну страчаць у мяккім ложку.
Хваробы — што рабіць! — бяруць сваё патрошку,
Пільнуюць з-за вугла: не разыходзься дужа,
Пара на тармазы больш націскаць, мой дружа!
(Максім Лужанін. «Дарада сэрцу»)


   У першым прыкладзе пірыхіі, як бачым, садзейнічаюць (праз канкрэтны рытм) узнікненню ў вершы напеўнай інтанацыі, у другім — гутарковай.
   Дзякуючы пірыхію адзін вершаваны памер (напрыклад, чатырохстопны ямб) можа даць дзесяткі, а то і сотні рытмічных варыяцый.
   Вельмі рэдкі прыклад пірыхію у трохскладовай стапе (анапест) знаходзім у Янкі Купалы (верш «Касьба»):

 

Вось падвяла крыху. Жыва, бабы, на лог!
Трэба скошанае разбіваць, аграбаць.