Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by, для дзетак chitaemdetyam.com

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Метад літаратурны

Кнопка отправить на печать

   Метад літаратурны (ад гр. methodos - шлях даследавання, тэорыя, вучэнне) - сістэма гістарычна абумоўленых творчых прынцыпаў, якімі мастакі, блізкія па сваіх ідэйна-мастацкіх пазіцыях, кіруюцца пры адборы, абагульненні і ацэнцы жыццёвых з'яў.
   Звычайна літаратурныя метады адначасова выяўляюцца ў розных відах мастацкага слова (паэзія, проза, драматургія), а таксама ў розных мастацтвах (літаратура, жывапіс, архітэктура і гэтак ддалей).
   Літаратурныя метады цесна звязаны з тыпам творчасці і літаратурным напрамкам, у многім прадвызначаюць стыль пісьменніка.
   У мастацтве, у тым ліку у літаратуры, гістарычна змяняліся, а падчас суседнічалі розныя літаратурныя метады: барока, класіцызм, сентыменталізм, рамантызм, рэалізм, мадэрнізм. Кожнаму з іх характэрны свае прынцыпы і сродкі адлюстравання рэчаіснасці, галоўныя героі, асноўны пафас.
   У беларускай літаратуры не ўсе літаратурныя метады знайшлі аднолькавае ўвасабленне. Асобныя рысы барока (ад італ. barocco - вычварны, дзіўны) - пышная дэкаратыўнасць, парадаксальнасць, ускладненасць, багатая метафарычнасць, імкненне здзівіць, уразіць - увасобіліся ў беларускай панегірычнай, рэлігійна-філасофскай, парадыйна-сатырычнай і гумарыстычнай паэзіі 2-й паловы ХVІІ - 1-й трэці ХVІІІ ст., перш за ўсё у творчасці С. Полацкага.
   Што да класіцызму (ад лац. classicus - узорны) з яго арыентацыяй на антычнае мастацтва, культам розуму, героямі незвычайнымі, легендарнымі (багі, цары, палкаводцы і г. д.), то ён прадстаўлены ў беларускай літаратуры своеасабліва - праз асмяянне гэтага літаратурнага метаду ў сатырычна-парадыйных творах "Уваскрэсенне Хрыстова", "Энеіда навыварат" і "Тарас на Парнасе". У "чыстым" выглядзе ў шматмоўнай літаратуры Беларусі канца ХVІІ - пачатку ХІХ ст. ён увасобіўся ў творах на "панскіх" мовах - лацінскай (М. Карыцкі), польскай (А. Нарушэвіч, Юльян Нямцэвіч, Ф. Багамолец), рускай (І. Сакольскі, І. Галянеўскі). Тэарэтычныя прынцыпы яго ў сваіх курсах паэтыкі распрацаваў выкладчык Полацкай калегіі М. Сарбеўскі ("Пра дасканалую паэзію, або Вергілій і Гамер", "Лекцыі па паэтыцы").
   Сентыменталізм (ад франц. sentiment - пачуццё), росквіт якога ў рускай літаратуры прыпадае на ХVІІІ ст., у процівагу класіцызму сваю ўвагу засяродзіў на паказе чалавечых пачуццяў перажыванняў; героем ён абраў прадстаўніка ніжэйшых саслоўяў (шляхціц, часам селянін). У беларускай літаратуры ён часткова выявіўся ў творчасці Яна Баршчэўскага, Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча ("Гапон", "Ідылія").
   Дэмакратызаваць літаратуру працягваў рамантызм (канец ХVІІІ - 1-я палова ХІХ ст.), для якога важным было не саслоўнае паходжанне чалавека, а яго ўнутраны свет, моц характару, вышыня ідэалаў.
   Своеасаблівасцю літаратурнага развіцца ХІХ ст. стаў пераход пісьменнікаў ад рамантызму да рэалізму. У ХХ ст., побач з рэалізмам і рамантызмам (неарамантызмам), у заходняй, а затым і ў рускай літаратуры пачынае існаваць мадэрнізм.