Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Літаратурны працэс

Кнопка отправить на печать

   Літаратурны працэс - складанае, гістарычна абумоўленае развіццё літаратуры як комплексу ўзаемазвязаных фактаў і з'яў (мастацкія творы ў рукапісах, публікацыях у перыёдыцы і асобных выданнях; выказванні літаратурнай крытыкі; чытацкія водгукі, увасобленыя ў мемуарах і эпісталярнай літаратуры, і інш.).
   Літаратурны працэс цесна звязаны з грамадска-палітычнымі абставінамі, пануючай ідэалогіяй у краіне, з філасофскай думкай, этычнымі прынцыпамі і эстэтычнымі ідэаламі пэўнага часу, з распрацаванасцю літаратурнай мовы і развіццём розных відаў мастацтва. Узнікнуць літаратурны працэс можа толькі пры дастатковай колькасці стваральнікаў літаратуры і іх належным ідэйна-творчым узаемадзеянні, пры наяўнасці літаратурных друкаваных органаў (перыёдыка, выдавецтвы). Уключае як творчасць асобных пісьменнікаў, так і літаратурных груп, арганізацый, творчыя здабыткі цэлых літаратурных метадаў і напрамкаў.
   Для літаратурнага працэсу характэрныя такія прыкметы, як масавасць і бесперапыннасць літаратурных з'яў і фактаў, пісьменніцкія ўзаемасувязі і ўзаемаўплывы, пераемнасць і развіццё літаратурна-мастацкіх традыцый.
   Хоць новая беларуская літаратура распачалася яшчэ ў канцы ХVІІІ -пачатку ХІХ ст., пра літаратурны працэс у дачыненні да яе мы можам гаварыць толькі адносна пачатку ХХ ст., калі з'явіліся першыя легальныя беларускія перыядычныя выданні ("Наша доля", "Наша ніва", альманах "Маладая Беларусь" і інш.), выдавецтвы ("Загляне сонца і ў наша ваконца", "Наша ніва", "Палачанін" і інш.), а колькасць стваральнікаў літаратуры стала вымярацца не адзінкамі, а дзесяткамі, нават сотнямі. Так, па падліках Максіма Багдановіча, "адна "Наша ніва " ў 1910 г. змясціла 666 карэспандэнцый з 320 месцаў, 69 апавяданняў 30 розных аўтараў, 112 вершаў 24 паэтаў і шэраг публіцыстычных артыкулаў, якія належаць, апрача прадстаўнікоў самой рэдакцыі, пяру 32 асобаў'.
   З пачатку ХХ ст. да сённяшняга дня беларускі літаратурны працэс не перапыняецца. Гэтаму садзейнічаюць розныя літаратурныя аб'яднанні, у якіх гуртаваліся і гуртуюцца пісьменнікі, — "Маладняк" (1923-1928), "Узвышша" (1926-1931), "Полымя" (1927-1932), Саюз беларускіх пісьменнікаў (з 1932; сёння ў ім звыш 500 членаў), Таварыства вольных літаратараў (з 1993) і інш.
   У ХХ ст. нарадзілася спецыфічная літаратурная перыёдыка: часопісы "Полымя" (з 1922), "Маладняк" (1923-1932), "Маладосць" (з 1953), "Узвышша" (1927-1931), газета "Літаратура і мастацтва" (з 1932) і інш., узніклі спецыяльныя літаратурна-мастацкія выдавецтвы, буйнейшыя з якіх - "Мастацкая літаратура" (з 1972) і "Юнацтва" (1981-2002).
   Колькасць стваральнікаў беларускай літаратуры ў асобныя перыяды дасягала ад некалькі сотняў да некалькі тысяч чалавек, многія з якіх не ўваходзілі ў літаратурныя арганізацыі і змяшчалі свае творы найперш у перыядычных выданнях. У гэты час актыўна развіваліся і мацнелі літаратурныя сувязі, як унутрынацыянальныя, так і міжнацыянальныя.
   Непапраўную шкоду літаратурнаму працэсу нанеслі сталінскія рэпрэсіі 1930-х гг., падчас якіх было рэпрэсавана да 90% беларускіх літаратараў. Некаторыя найбольш значныя факты і з'явы літаратурнага працэсу у выглядзе пэўных рэчаў, рукапісаў, публікацый становяцца здабыткам літаратурных архіваў і музеяў.
   У ХХ ст. беларуская літаратура падключылася да ўсесаюзнага, еўрапейскага і сусветнага літаратурнага працэсу.