Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Набыць беларускія кнігі можна на сайце halijafy.by ці на сайце oz.by

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Змест і форма

Кнопка отправить на печать

   Змест і форма - паняцці, якія паказваюць на тое, што выяўляецца ў літаратурным творы і як яно выяўляецца.
   Ідэйна асэнсаваныя, эстэтычна асвоеныя жыццёвыя з'явы, у тым ліку думкі, пачуцці, праблемы, складаюць змест (або ідэйны змест) твора, характар жа эстэтычнага асваення гэтых з'яў, спосаб выяўлення зместу - форма яго.
   Арыгінальнае вытлумачэнне зместу даў Максім Багдановіч: "...Пад зместам твора ў суб'ектыўным сэнсе трэба разумець уражанне, якое пакідае дадзеная рэч; а ў аб'ектыўным сэнсе - сукупнасць элементаў, што ўтвараюць гэтае ўражанне. Для прысваення ж тэрміна "змесг" выключна ідэалагічным элементам твора ці тым больш яго тэме не бачым ніякіх падстаў".
   Змест у мастацкім творы адыгрывае вядучую ролю. Аднак форма не пасіўная ў адносінах да яго. Яна глыбей раскрывае або, наадварот, прытушоўвае змест, часам набывае адносна самастойнае, арганізуючае значэнне.
   Да літаратурнай формы адносяцца сістэма прамых і пераносных значэнняў слоў (гл. лексіка літаратурная; тропы), сінтаксічных сродкаў (гл. сінтаксіс літаратурны), сюжэт, кампазіцыя, сродкі стварэння вобразаў, жанравыя адзнакі, рытма-мелодыка, у паэзіі - метрыка, рыфміка, строфіка і інш.
   Змест і форма ў літаратуры моцна ўзаемазвязаны, не толькі змест у ёй аформлены, але і форма змястоўная. Прычым, змест і форма, валодаючы сваімі спецыфічнымі рысамі, нярэдка пераходзяць адно ў другое, бываюць тым і другім адначасова. Так, змястоўная сутнасць вобраза выяўляецца ў мове, якая з'яўляецца ў адносінах да яго формы. У той жа час вобраз сам з'яўляецца формай у адносінах да ідэйнага зместу усяго твора. На непарыўную еднасць зместу і формы ўказваў яшчэ В. Бялінскі. "Калі форма з'яўляецца выражэннем зместу, - падкрэсліваў ён, - яна звязана з ім так цесна, што аддзяліць яе ад зместу - значыць знішчыць сам змест; і наадварот, аддзяліць змест ад формы - значыць знішчыць форму".
   "Аддзяленне" зместу і формы (і наадварот) адбываецца толькі ў адным выпадку - пры навуковым аналізе структуры твора. Аднак неабходна заўсёды помніць пра ўмоўнасць такога "аддзялення", пра падначаленасць формы зместу, пра патрэбу ў канчатковым выніку навуковага сінтэзу, гэта значыць характарыстыкі твора як мастацкага цэлага, у адзінстве зместу і формы. Гэтыя патрабаванні ляжаць у аснове так званага цэласнага аналізу твора. Калі іх не ўлічваць, калі, ігнаруючы форму, надаваць выключнае значэнне зместу твора або, ігнаруючы змест, уводзіць у абсалют мастацкую форму, - гэта можа прывесці да вульгарнага сацыялагізму ці, з другога боку, да фармалізму.