Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by, для дзетак chitaemdetyam.com

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Гратэск

Кнопка отправить на печать

   Гратэск (франц. grotesque - незвычайны, смешны, ад італ. grotta - грот) - паэтычны троп, а таксама мастацкі прыём адлюстравання рэчаіснасці, які парушае сапраўдныя формы і памеры рэчаў і прадметаў, спалучае рэальнае з фантастычным, трагічнае са смешным, наўмысна перабольшвае ці змяншае з'явы рэчаіснасці.
   Гратэскам карысталіся ў сатырычных творах Франсуа Рабле ("Гарганцюа і Пантагруэль"), Джонатан Свіфт ("Падарожжы Гулівера"), М. Гогаль ("Нос"), М. Салтыкоў-Шчадрын ("Гісторыя аднаго горада"), У. Маякоўскі ("Празасяданыя"), у беларускай літаратуры - Фелікс Тапчэўскі ("Панскае ігрышча"), Янка Купала ("Тутэйшыя"), Андрэй Мрый ("Запіскі Самсона Самасуя"), Кандрат Крапіва ("Хвядос - Чырвоны нос"), А. Александровіч ("Цені на сонцы"), Андрэй Макаёнак ("Трыбунал", "Зацюканы апостал") і інш.
   Прыгадаем гратэскную самахарактарыстыку станавога прыстава Кручкова з фарса-вадэвіля Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча "Пінская шляхта": "Следство кончано, цяпер будзе суд, а наўперад: по указу всемилостивейшей государыни Елисаветы Петровны 49-го апреля 1893 года и всемилостивейшей Екатерины Великой от 23-го сентября 1903 года, а равномерно в смысле Статута литовского раздела 8-го, параграфа 193-го, коим назначается в пользу суда от тяжущихся гривны. Обжалованный Протосовицкий имеет зараз же уплотить пошлины 20, прогонных 16 и на концелярию 10 рублёв. Жалующийся Липский в половине того, сведкі, каторыя бачылі драку, а не баранілі - по 9 рублёв, а вся прочая шляхта, што не бачылі дракі, за тое, што не бачылі, — па 3 рублі. Плаціце!" Рэальнае тут - у імітацыі справавога стылю (судовай пастановы), ва ўказанні на прозвішчы сапраўдных імператрыц Расійскай імперыі, у назвах месяцаў, дакументаў (указы, Статут Вялікага княства Літоўскага)... Нерэальнае, фантастычнае (а адсюль - і смешнае) - у немагчымасці існавання ўказаў Елізаветы Пятроўны ў 1893 годзе, а Екацярыны Вялікай у 1903 годзе (яны ў гэты час не жылі), тым больш такіх, па якіх караюцца нават тыя, "што не бачылі дракі", у неіснаванні "49-е апреля", "раздела 8-го, параграфа 193-го" Статута ВКЛ (законы ў раздзелах Статута разбіты не на параграфы, а на артыкулы, але і такога вялікага па ліку артыкула ні ў адным з раздзелаў не існавала), у самой макаранічнай мове (змяшэнні рускіх і беларускіх слоў і выразаў), чаго не дапускае юрыдычны дакумент...
   А вось як з дапамогай гратэску у час вайны маляваў Якуб Колас фашысцкага салдата (верш "Фашысцкаму звяр'ю"):


Звяруга лахматы, наставіўшы хіб,
З фашысцкае выбег трушчобы,
І голас у звера з шаленства ахрып,
Запенены губы ад злобы.


   Гратэск трэба адрозніваць ад гіпербалы і алегорыі.