Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Вершазнаўства

Кнопка отправить на печать

   Вершазнаўства - раздзел паэтыкі, што вывучае верш як пэўную эстэтычную сістэму, яго гісторыю і тэорыю.
   Раздзеламі вершазнаўства як навукі пра верш з'яўляецца метрыка, рытміка, строфіка. Яно вывучае таксама гукавы склад вершаў (гл. фоніка, рыфма), вершаваны сінтаксіс.
   Першым беларускім вершазнаўцам быў Л. Зізаній, які ў сваёй "Граматыцы славянскай" (Вільня, 1596) падаў кароткі курс тэорыі антычнага (метрычнага) верша, даў тлумачэнне некаторых вершазнаўчых паняццяў (стапа, метр, памер, рыфма). Асобныя палажэнні Л. Зізанія развіў Мялецій Сматрыцкі ў сваёй "Граматыкі славянскай правільная сінтагма" (Еўе, 1618). Ён зрабіў спробу ўвесці ў старабеларускую і ўсю ўсходнеславянскую паэзію антычную сістэму вершаскладання, у прыватнасці адзін з яе асноўных памераў - гекзаметр. Выдатным вершазнаўцам сярэдневяковай Беларусі з'яўляўся М. Сарбеўскі, які ў 1618 - 1627 г. г. чытаў у Полацкай езуіцкай калегіі курс паэтыкі. Развіццё вершазнаўства у той час адбывалася пераважна ў сценах брацкіх школ і езуіцкіх калегій, вучні якіх не толькі атрымлівалі звесткі па тэорыі верша, але і абавязкова навучаліся пісанню вершаў.
   Асобныя вершазнаўчыя назіранні знаходзім у працах С. Полацкага, Яна Чачота, І. Насовіча, Я. Карскага. Значны ўклад у беларускае вершазнаўства унёс Максім Багдановіч сваім нарысам пра санет, даследаваннем рытмікі і фонікі верша Тараса Шаўчэнкі, развагамі пра суадносіны рытму і метра і інш.
   Беларускае савецкае вершазнаўства распачалося працамі А. Вазнясенскага ("Паэтыка Максіма Багдановіча", 1926), Я. Барычэўскага ("Тэорыя санету", "Паэтыка літаратурных жанраў ", 1927), Уладзіміра Дубоўкі ("Рыфма ў беларускай народнай творчасці", 1927). Найбольш інтэнсіўна гісторыя і тэорыя беларускага верша распрацоўваецца ў пасляваенны час. Вучоныя даследуюць рытміку і метрыку як літаратурнага верша (І. Ралько. Беларускі верш: Старонкі гісторыі і тэорыі, 1969; ён жа. Вершаскладанне: Даследаванні і матэрыялы, 1977; М. Грынчык. Шляхі беларускага вершаскладання, 1973; В. Рагойша. Пазтыка Максіма Танка: Культура вобраза. Характар верша, 1968; ён жа. Гутаркі пра верш: Метрыка. Рытміка. Фоніка, 1979; ён жа. Паэтычны слоўнік. Выд. 2-е, 1987; А. Кабаковіч. Беларускі свабодны верш, 1985), так і фальклорнага (М. Янкоўскі. Паэтыка беларускіх прыказак, 1971; Ніл Гілевіч. Паэтыка беларускай народнай лірыкі, 1975; ён жа. Паэтыка беларускіх загадак, 1976). У поле зроку даследчыкаў трапляюць пытанні паэтычнай вобразнасці, лірычнай кампазіцыі, вершаванага сінтаксісу, фонікі (А. Яскевіч. Ад слова да вобраза, 1972; В. Жураўлёў, І. Шпакоўскі, А. Яскевіч. Пытанні паэтыкі, 1974). Да праблем развіцця беларускага верша звярталіся і звяртаюцца таксама М. Арочка, В. Бечык, Р. Барозкін, У. Гніламёдаў, У. Калеснік, В. Коўтун, М. Лазарук, А. Лойка, М. Палкін, У. Славецкі, В. Ярац і інш. Кароткая гісторыя беларускага вершазнаўства змешчана ў кнізе І. Ралько "Верш і мова" (1986).