Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Іван Навуменка

Кнопка отправить на печать

   Нарадзіўся Іван Якаўлевіч Навуменка 16 лютага 1925 г. у горадзе Васілевічы Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці ў сям'і чыгуначніка. Малая радзіма пісьменніка — маляўнічы куток Палесся з лясамі, поўнымі птушыных спеваў, балотамі і палямі. Паўсюль можна было знайсці занятак уражлівай дзіцячай душы. Маленства будучага пісьменніка прыпала на той час, калі на поле выйшлі першыя трактары, а ў небе праляцеў першы самалёт.
   Іван Якаўлевіч адносіўся да таго пакалення, чыё юнацтва было апалена вайною. Шаснаццацігадовым юнаком сустрэў вайну будучы пісьменнік. У складаных акупацыйных умовах зблізку пабачыў жахі вайны, рана стаў дарослым, рана спазнаў цану дружбы, даверу, шчасця. У студзені 1942 г. ён становіцца ўдзельнікам камсамольскага падпольнага аб'яднання, затым змагаецца ў партызанскім атрадзе. Іван Якаўлевіч прымаў удзел у вызваленні свайго роднага горада Васілевічы. Праз год, у снежні 1943 г., ён быў прызваны ў Савецкую Армію. Удзельнічаў у баях на Ленінградскім і Першым Украінскім франтах, вызваляў Прыбалтыку.
   Пазней яго назавуць песняром юнацтва, песняром "семнаццатай вясны", бо ў літаратуру ён прыйдзе са сваім любімым героем, са сваёй тэмай "хлопцаў-равеснікаў", вернасць якой захавае на ўсё сваё літаратурнае жыццё. З усяго напісанага І. Навуменкам самыя сардэчныя, прачулыя старонкі прысвечаны яго аднагодкам, якія вынеслі на сваіх плячах усе выпрабаванні вайны.
   "Пісьменнік вяртаецца ў юнацтва раз-пораз, як вяртаюцца ў бацькоўскую хату, да нечага светлага, шчымліва-радаснага, як да гаючай жыватворнай крыніцы, каб не толькі спатоліць прагу чысціні і рамантыкі, але загаіць раны, нанесеныя часам і вайной, даць адпачыць сэрцу ад імклівага бегу дзён і змены падзей, спыніцца, раздумацца, наноў адкрыць агульначалавечыя ісціны, што ёсць дабро, у чым сэнс жыцця, ці заўсёды праўда перамагае, дзеля чаго жывеш, чалавеча, на гэтай ласкавай і грэшнай зямліцы, чаго ты хочаш", — так тлумачыць зварот аўтара да тэмы "хлопцаў-равеснікаў" У. А. Навумовіч.
   Калі закончылася вайна, Іван Якаўлевіч вярнуўся на Палессе, працаваў карэспандэнтам у мазырскай газеце "Бальшавік Палесся" і рэспубліканскай газеце "Звязда". Гады вайны і работа ў газеце сталі своеасаблівым "універсітэтам" для будучага пісьменніка, узброілі яго веданнем жыцця.
   Пісьменнік скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага універсітэта і аспірантуру пры гэтым жа універсітэце. У той жа ўстанове працаваў выкладчыкам, а пасля ўзначаліў кафедру беларускай літаратуры. З 1973 г. Іван Навуменка прызначаны на пасаду дырэктара Інстытута літаратуры імя Янкі Купалы Акадэміі навук БССР. Пазней яго абралі віцэ-прэзідэнтам АН БССР. I. Я. Навуменка — доктар філалагічных навук, прафессар, член-карэспандэнт АН БССР.
   Памёр Іван Якаўлевіч Навуменка 17 снежня 2006 г.
   Свае першыя апавяданні Іван Якаўлевіч Навуменка апублікаваў у 1955 г. у часопісе "Маладосць". Аўтар кніг апавяданняў, аповесцей "Семнаццатай вясной" (1957 год), "Хлопцы-равеснікі" (1958), "Верасы на выжарынах" (1960), "Бульба" (1964), "Таполі юнацтва" (1966), "Вераніка" (1968), "Тая самая зямля" (1961), "Падарожжа ў юнацтва" (выбранае, 1972), "Замець жаўталісця" (1977), "Пераломны ўзрост" (1986), "Водгулле далёкіх вёснаў" (1989); раманаў "Сасна пры дарозе" (1962), "Вецер у соснах" (1967), "Сорак трэці" (1973), "Смутак белых начэй" (раман, аповесць, апавяданні, 1980), "Летуценнік. Смутак белых начэй" (1985), "Асеннія мелодыі" (раман, апавяданні, 1987); аповесці для дзяцей "Вайна каля Цітавай копанкі" (1959), "Капитан Степь идёт в разведку" (з В. Мамантавым, 1982); п'есы "Птушкі між маланак" (1982). выйшаў Збор твораў пісьменніка ў 6 тамах (1981-1984).
   Як адзначыў даследчык літаратуры М. І. Мішчанчук: "...Іван Навуменка — рамантык, летуценнік, максімаліст, упэўнены ў тым, што заўсёды павінна перамагаць дабро". I тое пакаленне моладзі, яго равеснікаў, па лёсе якіх прайшлася вайна, якое сталела разам з пісьменнікам, можна назваць пакаленнем патрыётаў-максімалістаў, паколькі ўсё сваё жыццё засталіся яны патрыётамі сваёй зямлі, вайна не прымусіла іх адмовіцца ад веры ў перамогу дабра і справядлівасці, а іх рамантычныя памкненні былі толькі перапынены вайною. Пра гэта пакаленне так сказаў даследчык літаратуры У. А. Навумовіч: "Маладыя людзі не паспелі пажыць як след, а вымушаны былі заяўляць аб сваёй пазіцыі, спрабаваць не толькі ўцалець у ваеннай калатнечы, але яшчэ і праявіць сябе ў адстойванні ўласных прынцыпаў, рабіць выбар у змаганні з ворагам, у сяброўстве, у любові, у каханні, якога ніхто не міне: на ціхага Бог нанясе, а быстры сам наскочыць"("Эвалюцыя светабачання маладога пакалення ў прозе Івана Навуменкі").