Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Ян Ходзька

Кнопка отправить на печать

(1777-1851)


   Пісьменнік, драматург, грамадскі дзеяч Ян Ходзька (Барэйка) нарадзіўся ў г. п. Крывічы Мядзельскага раёна. З 1793 г. быў цывільна-вайсковым камісарам Ашмянскага павета, з 1795 — асэсарам суда ў Паставах, з 1798 — падсудкам, з 1808 — падкаморым Вілейскага павета, з 1811 г. — старшынёй Галоўнага цывільнага суда ў Мінску, інспектарам школ у Віленскай, Магілёўскай і Віцебскай губернях. Адзін з арганізатараў масонскіх ложаў у Мінску і Вільні. Прытрымліваўся памяркоўна-асветніцкіх поглядаў. Прыхільнік асветы для народа. За сувязь з таварыствам філаматаў у 1826 г. быў зняволены. За ўдзел у паўстанні 1830-1831 гг. сасланы на Урал (1830-1834 гг.). Пісаў на польскай мове. Друкаваўся ўчасопісе «Віленскі дзённік», альманаху «Рубон» і інш. Класіцыст, потым псеўдакласіцыст-маралізатар. Аўтар камедыі «Вызваленая Літва, або Пераход Нёмана» (1812), трагедыі «Кракус» (1816), аповесцей «Пан Ян са Свіслачы» (1821), «Брат і сястра» (1845), трактата «Аб эксдывізіях, або Аб судовым падзеле маёнтка даўжніка на карысць крэдытораў» (1816), успамінаў і артыкулаў па гісторыі Міншчыны, адметных жывасцю апавядання і значнай колькасцю беларусізмаў. П’есы Ходзькі ставіліся ў Мінску на аматарскай сцэне ў 1812 г.
   Камедыя «Вызваленая Літва, або Пераход Нёмана» была напісана Янам Ходзькам у Мінску летам 1812 г. і пастаўлена тады ж у гонар Напалеона. У выкананні яе бралі ўдзел сам аўтар, князь Радзівіл, Манюшка і іншыя. Гэты твор — яскравае гістарычнае сведчанне таго часу, калі насельніцтва Вялікага Княства Літоўскага раздзялілася на тых, хто чакаў прыходу Напалеона, звязваючы з ім надзеі на вяртанне незалежнасці сваёй дзяржавы, і на тых, хто ўжо не жадаў ніякіх перамен, прыстасаваўся да новай улады і законаў, служыў Расіі.
   Аўтар высмейваў прыстасаванства, прадажнасць, хцівасць апошніх. Тады ён не мог ведаць, як закончыцца вайна, аднак у вусны Грамадзяніна, які вітае польскае войска, ён укладвае палымяныя словы пра шчаслівы будучы лёс вольнай Радзімы. Цікава, што гэты грамадзянін Вялікага Княства Літоўскага адчуваў сябе палякам, а пра княства ў п’есе нагадвае толькі выява «Пагоні» ў дэкарацыях.
   Вайна 1812 года прынесла нашаму краю страшэнныя страты і разбурэнні. Шляхта пайшла на службу да Напалеона і ператварылася ў выбівальнікаў нядоімак і экзекутараў. Сяляне, якія таксама чакалі французаў з надзеяй на вызваленне ад прыгонніцтва, вымушаны былі хавацца і ад сваіх уладароў, і ад прыхадняў-французаў.
   Венскі кангрэс у 1815 г. аднавіў польскую дзяржаву, а былое Вялікае Княства Літоўскае канчаткова ўвайшло ў склад Расіі.
   Камедыя Яна Ходзькі яшчэ раз яскрава нагадвае нам пра тое, што народ, жывучы будзённымі турботамі, часам згаджаецца на кампрамісы дзеля пэўных выгод, аднак ёсць асаблівыя жыццёвыя пытанні, у вырашэнні якіх людзі павінны кіравацца голасам сумлення, адхіляючы ўсе іншыя меркаванні.
 


З. Дудзюк, У. Мархель

Комментарии (0)

Нет комментариев. Ваш будет первым!