Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by, для дзетак chitaemdetyam.com

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Алесь Дзятлаў - Зарок

Кнопка отправить на печать

Увага! Поўны змест

   Мы з таварышам выбраліся ў лес у выхадны дзень яшчэ поцемкамі. Лёгкі, як павуцінка, туман заблытаўся ў нізовінках сярод густога падлеску з ядлоўцу, крушыны, лазняку, зябка павявала прэлым лісцем, сырой зямлёй і тонкім, амаль няўлоўным духам сасны. Невялікія лужынкі ў калюжынах зацягнула за ноч тонкім лядком; няўзнак натрапіш нагой — хрусціць на ўвесь лес; чорная, быццам дзёгаць, вада хлюпоча пад ботамі, залівае лядок.
   Неба пакрысе святлее, але ў лесе стаяў шэры змрок. Камлюкаватыя ствалы соснаў, спарахнелыя пянькі і сям-там на палянках малады асінавы падрост.
   Мы бадзяліся ўжо гадзіны са дзве, крыху прытаміліся і вырашылі адпачыць. Пятро, мой спадарожнік, пачаў злаваць, што не ўдалося натрапіць ні на звера, ні на птушку. Не зрабілі ніводнага здымка. Дарэчы, ён і выцягнуў мяне ў лес на фотапаляванне, маўляў, удвух весялей.
   Неўзабаве мы натрапілі на нешырокую палянку, скрозь зарослую густой зрудзелай травой. Пятро кінуў пад куст пляцак, і ў той жа момант імкліва пырхнула ўверх уздоўж ствала вялікая пярэстая птушка, мільганула белымі пёрамі, і там, у вышыні, у густых кронах пачуўся рэзкі, пранізлівы голас, быццам двое катоў, не падзяліўшы здабычы, счапіліся і шкуматаюць адзін аднаго. Мы застылі ад нечаканасці, слухалі незвычайны ў гэтым сырым і непрыветным перадзімовым лесе, які, здавалася, спаў глыбокім сном, канцэрт. З гушчару адразу адгукнулася сарока, трывожна затрашчала і разнесла па наваколлі вестку пра небяспеку.
   Пятро схапіўся за фотаапарат, выцікоўваў у кронах соснаў птушку, але дзе ты яе прыкмеціш сярод галін і ствалоў. Ён коратка крыкнуў, каб успудзіць птушку, паглядзець на яе, і тая, узмахнуўшы бела-чорнымі крыламі, пужліва пераляцела на суседнюю сасну, зноў заверашчала-закрычала на ўвесь лес.
   — Сойка, старая знаёмая,— вымавіў Пятро і чамусьці спахмурнеў. Паказаў рукой на малады гонкі дубок, з-пад якога ўзляцела птушка, растлумачыў: — Запазнілася ўвосень, вось і падбірае жалуды, спяшаецца да снегу запас зрабіць на зіму.
   Мы падышлі бліжэй, добра разгледзелі птушку. Яна была сапраўды прыгожая, нават не верылася, што ў гэтым непрыветным перадзімовым лесе ўбачым такі цуд. Прырода быццам знарок пажартавала: у бясколернасць перадзім'я ўпляла яркія фарбы. На фоне шэрага неба вылучаліся блакітныя, з чорнымі і белымі палосамі пёры крылаў птушкі, спінка ружаватая, а бліжэй да хваста — ярка-белая. Сойцы, відаць, не спадабалася, што мы яе разглядваем, яна ўзмахнула крыламі, зрабіла нешырокае, плаўнае паўкола і села на другі бок палянкі ў голле шырокай кроны сасны, зноў пранізліва закрычала на ўвесь лес: хавайцеся, чужыя. Сойка крычала на розныя лады: верашчала, быццам яе хочуць схапіць і задушыць, пагрозліва крычала, рэзка пасвіствала: у яе крыках чуўся ўвесь птушыны гармідар лесу, які птушка чула і запомніла, і ў той жа час умела ўпляла ва ўласны рэпертуар.
   Мы зразумелі, што не так яна баялася нас, а быццам стала ёй проста сумна ў лесе, які пакінула на зіму большасць жыхароў, вось птушка і знайшла сабе забаўку. Яна суправаджала нас мо з паўкіламетра, пакуль мы не выбіліся ў сухі бярэзнік, які рос на пясчаным грудку. У апошні раз сойка правяла нас рэзкім крыкам, відаць, пабаялася вылецець з гушчару, і змоўкла.
   Пятро моўчкі крочыў побач, пахмурны, паглыблены ў свае думкі. Я не зразумеў, чаму ён раптам унурыўся, мо стаміўся бадзяцца па лесе, а мо яшчэ якая прычына была? Не перамовіўшыся ні словам, мы мінулі голы, як венік, бярэзнік, спусціліся ў лагчыну, зарослую вербалозам, і выбіліся на луг, на якім сям-там стаялі нізкія шэрыя стажкі.
   — А ведаеш, пра што нагадала мне сойка? — раптам спытаў мой спадарожнік. Я адмоўна пахістаў галавой, моўчкі ступаў па жухлай шорсткай траве. Здаецца, я ўсё ведаў пра сябра, бо ўжо дзесяць гадоў працавалі ў адной школе, сустракаліся кожны дзень, нават у адпачынак ездзілі разам.
   — Нікому не расказваў,— пахмурна сказаў Пятро. — Але, калі хочаш, паслухай. Вядома, для іншага — дробязь, а для мяне той выпадак многае значыць.
   Я з цікаўнасцю зірнуў на сябра, бо зразумеў, што той нешта таіў у душы столькі гадоў і цяпер вось наважыўся расказаць.
   — Няўжо ёсць нейкая тайна, якую я не ведаю? — знарок з гарэзлівасцю ў голасе спытаў я.
   — Есць, ды яшчэ якая, — прамовіў Пятро. Ён пачаў расказваць.
   — На лета бацькі звычайна адпраўлялі мяне ў вёску да дзядзькі Сцяпана. Ён, ляснік, прападаў у лесе з раніцы да вечара, а часам і ноччу выпраўляўся ў абход, а мы з Іванам, яго сынам, амаль маім аднагодкам, бавілі час, як хацелі. Вядома, і ў трынаццацігадовага хлопца вецер у галаве свішча, сілу дзяваць не было куды.
   Дзядзька ўлетку ніколі стрэльбу ў лес не браў, вісела яна ў бакоўцы, дражніла нас з Іванам. Той хваліўся, што ўмее страляць, кпіў з мяне, няўмекі-гараджаніна.
   Увечары, калі мы паклаліся ў хляве на вышках, дзе ляжала сена, згаварыліся з Іванам. Дзядзька Сцяпан, як заўсёды, раніцай пайшоў у лес, а Іван вынес стрэльбу і адзін патрон.
   Я горда нёс стрэльбу, у кішэньцы штаноў муляла набітая шротам гільза, а Іван павучаў: — Ты, кажа, левае вока прыжмур, не дыхай — і на спуск цісні. Бабахне — то глядзі, каб на нагах устаяў. Слабака так турне аддачай, што пяткі заблішчаць.
   Я ніколі ў жыцці не страляў са стрэльбы, таму ажно еў вачыма свайго трэнера, ад нецярпення дрыжыкі па спіне пабеглі.
   Мы паглыбіліся ў лес, трапілі ў такія зараснікі, што чорт нагу зломіць. А Іван вучыў: калі заяц выскачыць, то перад пысай цаляй, акурат шрот у галаву трапіць. А птушку наўздагон бі, хоць адна шраціна ды зачэпіць.
   Я спыніўся, дрыжачымі рукамі пераламаў ствалы, як паказваў Іван, у правы ствол запхнуў набой. Цяпер мы асцярожней прадзіраліся цераз кусты, цікавалі здабычу. Раптам у густым голлі яліны мільганула нешта белаватае. Іван голасна загалёкаў на ўвесь лес, і велікаватая птушка з лёгкім лапатаннем крылаў узляцела, панеслася між ствалоў. Я з перапуду націснуў на курок, стрэльба ледзь не вырвалася з рук, аглушальна бабахнула. Птушка з лёту спікіравала ўніз, бездапаможна замахала крыламі і звалілася на дол дзесьці за кустом. Я спачатку не зразумеў, што адбылося, бязвольна апусціў рукі. Стрэльба ўпала, а Іван спалохана-радасна закрычаў, пацягнуў мяне за рукаў кашулі.
   Мы схіліліся над нежывою птушкаю, якая, адкінуўшы тоўстую галоўку з моцнай дзюбай, ляжала на шэра-брудным лісці, і некалькі кропель крыві, як маленькія журавінкі, пунсавелі на блакітнаватых пёрах крыла. Я ўбачыў гэтыя кропелькі, і ў мяне ледзь не падагнуліся ад слабасці калені.
   — Пойдзем адсюль,— прашаптаў я Івану.
   Ён моўчкі зірнуў на мой бледны твар, раптоўна пасур'ёзнеў і ўсё зразумеў. Мы моўчкі адышлі ад птушкі, падабралі стрэльбу і пабрылі дадому. Абое адчувалі, што зрабілі вялікае злачынства, не маглі глядзець адзін аднаму ў вочы.
   На ўзлессі Іван ціха сказаў:
   — А ты ведаеш, што гэта за птушка? Я прызнаўся, што не ведаю.
   — Сойка, лясная птушка,— прамовіў Іван.
   У тое лета мы, нібыта згаварыліся, не ўспаміналі пра сойку. Мне было сорамна і балюча за сваю бяздумнасць і жорсткасць.
   — З таго часу я не браў у рукі стрэльбы. Ніколі. Верыш ці не?
   Я зірнуў на Пятра, які, угнуўшыся, крочыў побач, згодна кіўнуў галавой.
   — Вось так, — скончыў Пятро свой сумны расказ. — Даў зарок на ўсё жыццё. А ў лес бяру толькі фотаапарат.
   I я ўжо не шкадаваў, што пайшоў з Пятром у лес у той пахмурны, няветлівы перадзімовы дзень.

Комментарии (0)

Нет комментариев. Ваш будет первым!