Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by, для дзетак chitaemdetyam.com

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Іван Навуменка - Мяшок белага наліву

Кнопка отправить на печать

Увага!!! Поўны змест

   – Заўтра, сынок, паедзем у мястэчка, прададзім яблыкі, – сказала Васю маці, прыбегшы са жніва. – Пазычым у Амелькі драбіны, а мяшок возьмем у Насты. Я ў яе папрасіла...
   – Не трэба мне драбіны, – адказаў Вася. – Я і так залезу.
   – Голле паломіш. Яблынька маладая. Не будзь неслухам.
   Маці зноў пайшла. Яна жне жыта, якое сеялі яшчэ пры немцах. Праўдзівей кажучы, немцы ў Бывальках, дзе жыве Вася і дзе ўсяго толькі трыццаць двароў, за ўсю вайну былі толькі адзін раз. Мінулым летам прыехалі на танкетках і спалілі вёску.
   Вася зрабіў так, як сказала маці. Драбіны, збітыя з неачэсаных бярэзін, прынёс ад крывога Амелькі, а крапіўны мех яму дала Наста. Яна заўсёды дома, сядзіць або ляжыць на посцілцы ля зямлянкі. У Насты адняліся ногі, і яна нічога рабіць не можа. Толькі поле грады ці рве пер’е.
   Яблынька танклявая, і прыставіць да яе лесвіцу не так проста. Але Вася знайшоў выйсце. Паставіў драбіны амаль строма, а збоку, каб лішне не ціснуць на дрэва, падпёр іх жардзінай з рагулькай на канцы. З ніжніх галін можна было абіраць яблыкі наогул без лесвіцы. Хораша ў Бывальках летам. Асабліва калі глядзець на ваколіцы зверху. Жаўцеюць, як залатыя, палоскі жыта. Клін ярыны, бульбы нагадвае вялікі зялёны дыван. Поле нібы падковай акружана лесам. А там, дзе лес адступае, цягнуцца сенажаці з круглымі, як надзьмутыя шары, кустамі лазнякоў. Над полем, лугамі трымціць-пераліваецца сіняватая смуга. Толькі сама вёска выгляд мае непрывабны. Зверху зямлянкі падобны на гурбачкі зямлі, якую натачылі краты. Вызначае вуліцу пакуль што вялізная хата, якую паставіў Кузьма Ахрэмчык. Ён робіць у леспрамгасе і дрэва вывез на машыне. Васевай маці Кузьма таксама памог прывезці бярвенне.
   Яблыкі Вася абірае спачатку з верхніх галін. Можна было б іх проста атрэсці, але тады яны паб’юцца аб дол. А так, тручыся адно аб другое ў Васі за пазухай, яны рыпяць, нібы новыя хромавыя боты.
   Калі Вася насыпаў палавіну мяшка, у двор зайшоў сусед Пятро Рабец. Цяпер у Пятра часу мала, бо ён пасвіць жывёлу – калгасную і аднаасобную разам. Мабыць, прыгнаў на абед.
   – На базар павезяце яблыкі? – спытаў Пятро.
   – На базар.
   – Хату будзеце ставіць?
   – Хату.
   – Цяпер добра можна ўзяць. Анэля гуркі насіла, то брала па трыццаць капеек за штуку. А яблыкі ж даражэй.
   – Даражэй, – пацвердзіў Вася.
   – На тысячу рублёў тут будзе, – сказаў Пятро. – Бярвенне пачасаць хопіць. Дзе на зруб грошы возьмеце?
   – Не ведаю, – адказаў Вася. – Прыдумаем што-небудзь. Пазыкі папросім. Маці хадзіла ў ваенкамат, узяла паперу.
   – Вам павінны даць. Ёсць закон – у каго хто на фронце, даваць у першую чаргу...
   Пятро стаяў і глядзеў на яблыню. Ён хацеў яблыка. Васю было шкада сябра. У Пятра да вайны было аж дзве яблыні. Але яны згарэлі – стаялі блізка ля хаты. I бацька ў яго не на фронце – проста памёр. Пазыкі ім у першую чаргу, мабыць, не дадуць.
   – Пашукай у бульбе, – сказаў Вася. – Калі знойдзеш паданку, то вазьмі. Бяры колькі знойдзеш. Я сам ніводнага яблыка не з’еў. Толькі паданку. Маці кажа, да спаса нельга есці.
   Пятро адразу шуснуў у бульбоўнік. Учора лазіў там сам Вася, адшукаў два чарвівыя яблычкі. Можа, за гэтую ноч яшчэ трохі нападала. Але Пятро нічога не знайшоў.
   – Няма, – сказаў ён. – Я пайду, мне трэба кароў выганяць.
   Вася страсянуў верхнюю галіну, і на дол, абрываючы лісце, паляцелі два ці тры яблыкі.
   – Вазьмі, – сказаў ён. – Усё адно на хату не хопіць. Толькі на вуліцы не еш. А то калі ўбачаць, то набягуць. Казік, Юрка. Дзе я ўсім набяруся?..
   – Я не буду есці, – паабяцаў Пятро, хаваючы яблыкі за пазуху. – Я табе жаваранкава гняздо пакажу. Выводзіцца за лета другі раз...
   Мяшок быў поўны – як завязаць. Вася зайшоў у зямлянку, знайшоў іголку, суравую нітку і зашыў яго. Такі ход прыдумаў ён сам, каб болей нікому не раздаваць яблыкаў. Ахвотнікі знойдуцца. Хай толькі дачуюцца.
   Назаўтра быў нядзельны дзень, сухарукі Кузьма Ахрэмчык, леспрамгасаўскі шафёр, разам з іншымі вясковымі кабетамі, якія везлі сёе-тое на рынак, пасадзіў у кузаў Васеву маці і яго самога.
   – Што Іван піша? – спытаў ён пра бацьку.
   – Ваюе, два тыдні пісьма няма. Можа, дзе галаву злажыў, – маці заплакала.
   – У Польшчы бацька, – сказаў Вася. – У артылерыі.
   – А ты адкуль ведаеш?
   – Ён так хітра запісаў: «За віслу шлём падарункі». Віслу з малой літары напісаў. Каб не выкраслілі. Бо ёсць радкі скрозь павыкрасленыя, нічога не разбярэш.
   – Ты разбярэш! – сказаў Кузьма і палез у кабіну.
   Кабет шафёр высадзіў на местачковым рынку, а маці параіў там не злазіць – яблыкаў хапала. Паехалі на станцыю. Там таксама стаялі драўляныя рады, на іх бітоны з малаком, кучкі салёных агуркоў, нейкія піражкі.
   Яблыкі, каб доўга не стаяць, маці наважыла прадаць танна – два на рубель. Паспелі прадаць толькі адну невялікую кучку. На станцыі, якраз насупраць драўляных радоў, раптам спыніўся эшалон, і ў тую ж хвіліну з зялёных пасажырскіх вагонаў з завешанымі вокнамі пачалі выскокваць салдаты. Усе, хто вылазіў з вагонаў, былі параненыя. Хто нёс руку на марлевай перавязі, у каго забінтавана галава, у некаторых бінты праглядвалі з расхлістаных варатнікоў гімнасцёрак,
   – Почём яблоки, мамаша? – спытаў малады чарнявы салдацік, у якога на галаве, паверх бінтоў, праступалі рудыя, крывавыя плямы.
   Маці маўчала...
   Між тым збіралася чарга. Падбягалі новыя параненыя.
   – А ў вас жа і такія ёсць, што хадзіць не могуць? – раптам спытала маці.
   – Есть, мамаша. Есть всякие – сидящие, лежащие и даже висящие...
   Матчын твар прасвятлеў.
   – То бярыце на здароўе. I тым, што ў вагоне, занясіце...
   Салдаты ўсё зразумелі. Смех, жарты раптам спыніліся. Бралі па два-тры яблыкі і маўкліва адыходзілі...
   Салдат было многа. Мяшок хутка апусцеў...
   Ужо на станцыі трэці раз прагучаў званок, як з вагона выскачыў першы, чарнявы салдат з забінтаванай галавой.
   – Ты в какой класс ходишь? – спытаў ён Васю.
   – У пяты.
   Вася сказаў амаль праўду. Да вайны ён скончыў толькі два класы, а цяпер пайшоў адразу ў чацвёрты. I хоць вучыўся мала, толькі два месяцы, настаўніца абяцала перавесці ў пяты клас...
   – Так вот тебе наш подарок. Извини, брат, что бедный...
   Салдат даў хлопцу ў рукі тоўсты, з цвёрдай вокладкай сшытак...
   Вася зірнуў на маці: яе вочы неяк незвычайна свяціліся. Ён сам быў рады, што не прадавалі гэтых яблыкаў.

1970

Комментарии (0)

Нет комментариев. Ваш будет первым!