Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by, для дзетак chitaemdetyam.com

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Янка Брыль - Ветэрынар

Кнопка отправить на печать

Увага! Поўны змест

   Нашу Сіўку нешта трывожыла.
   Прыйдзеш у хлеў пасля ночы, дык пад нагамі ў яе кола вытаптана, як каля малатарні, а сама яна пасуслена ўся, пад пахамі мокра, і грыва паплецена ў коскі, ды гэтак хораша, быццам знарок.
   Прабавалі ўсялякай рады. Усіх шаптух абхадзілі. Адна шаптуха параіла ўзяць чырвонай бульбы з белымі вочкамі, якая завецца вар'яткай, надзерці яе на тарку і мазаць Сіўку нанач. Другая параіла, каб апоўначы верхам на Сіўцы аб'ехаць тры разы вакол могільніка. Але нішто не памагло.
   Узлаваўся наш тата.
   — Ну іх,— кажа,— з шаптухамі! Толькі ўсё сала ды крупы звёў. Паеду заўтра на ветэрынара, няхай хлеў агледзіць, што ён скажа, паглядзім.
   — Што ён табе паможа, ветэрынар гэты! — засупярэчыла мама.
   Ды тата сказаў ёй, што "тут ужо няхай твая галава не баліць", — і паехаў.
   Чакалі мы, чакалі. Мама і стол заслала настольнікам, і хату разы два перамяла, і фартух новы падвязала. А ўжо толькі ўвечары — лах-лах калёсы: уз'язджае наш тата на двор. Уваходзіць у хату, а на руках у яго маленькі сівенькі козлік.
   — Вось я вам які я лекі купіў! — кажа тата. Развязаў казлу ножкі і пусціў яго на падлогу.
   У козліка — рожкі і пад мызачкай ледзь-ледзь пачалася бародка.
   — Дык гэта ты — ветэрынар? — скубянуў я яго за бародку.
   А ён — таўхель мяне рогам, і мы ўсе ў рогат: і тата, і мама, і я.
   — Сіўку трывожыць ласіца, — кажа тата, — мне ветэрынар сказаў. Казыча кабылу, каб яна бегала, спацела,а тады пот яе смокча. Ласіца вельмі казінага паху баіцца, адразу не пойдзе. А шаптухі немаведама што раілі. Туманяць вочы, дый толькі.
   — Ну,будзем бачыць, — сказала мама, — што ты з сваім казлом вымудруеш.
   А козлік, мусіць, не ведаючы, што аб ім ідзе гутарка, — скок на лаву, скок на стол, на ложак, а з ложка на печ. Стаў на коміне ды "ме-е-е!". Першы раз такім тонкім, дрыжачым голасам.
   Ах ты, свавольнік!

* * *

   Памясцілі козліка з Сіўкай разам.
   I з таго часу ласіца перастала Сіўку і ганяць, і косы заплятаць у грыве. Толькі козлік пасля ночы стаіць ці ляжыць замучаны, сам не свой, ды толькі тоненька, дробненька: "Ме-е-е!.."
   — О,бедны мой ветэрынар!—жартую я, ды яму не да смеху.
   Пасля ж і яго пакінула ласіца — зусім адчапілася. Спаць прымасціўся ён у Сіўчыным катуху, на сене. Сіўка спачатку пырхала на яго і туліла вушы, а потым прызвычаілася ці, можа, таксама ўцяміла, што ён яе "ветэрынар".
   Паілі козліка малаком з бутэлькі цераз соску. Угледзіць толькі — эх, бяжыць! Укленчыць і смокча, узяўшы соску на язык, толькі хвосцікам падрыгвае. Вельмі ж я любіў падманьвацца з ім гэтай бутэлькай з малаком. Як ён бегае за мной і мекае і тоўхаецца рожкамі ў калені!
   Падрос козлік і вельмі ж развалачыўся. Панадзіўся ў Піліпавы грады і ўсе капусныя высадкі абцерабіў. Ганяе яго цётка Марта і лаецца: "А каб цябе так ды гэтак!"
   А дома ў нас панадзіўся ў каморку, па крупы. Так сабе клямку рогам — раз, дзверы — таўхель, скіне днушка з кубельца і — чаў-чаў-чаў — есць, толькі бародкай трасе. А то хлеб знойдзе, усе боханы паабгрызае. Проста рады няма. "А каб цябе воўк заеў!" — лаецца мама. А ён забяжыць за вугал ды толькі бародку сваю высуне, цікуе. Век жа не будзеш стаяць, нойдзеш, а ён тады зноў — дэб-дэб — ідзе назад.
   А хітры, хітры!
   Збяруцца каля нас мужчыны на вуліцы, гутараць, кураць. А ён — тыц у тое кола са сваёй барадой, стаіць і слухае таксама. Я да яго з надворка ці з акна:
   — Эй, ты, ветэрынар!
   А ён адвернецца — ме-е-е! — і слухае далей.
   — Дайце вы яму, дзядзькі, закурыць! — крычу я, а мужчыны смяюцца.
Нехта зачэпіць яго, дык ён толькі рогам штурхне (не лезь, не перашкаджай) і зноў слухае. Ах ты, барадаты!

* * *

   Тата паехаў да цёткі Марылі і прывёз назад нашага Жука.
   Наша цётка — удава, жыве наводшыбе ад вёскі і вельмі ж баіцца зладзеяў. Прыстала да таты ўвосень, і ён даў ёй Жука на ўсю зіму.
   Вярнуўшыся дахаты, Жук доўга не мог супакоіцца, прызвычаіцца зноў. Ляжыць навязаны, маўчыць, маўчыць, а потым — воў, воў, воў — пачынае выць ад сумных думак.
   Козлік з ім спачатку не сябраваў. Усё валочыцца недзе ці лазіць на двары, таксама сумуе. У нас вароты новыя, заложым падваротню, дык ён і не вылезе ніяк. Падыдзе да Жукавай будкі, брэнкае па ёй рагамі, разбудзіць Жука, узлуе. Той з будкі: "Ррр!"
   Ды так ужо казёл абрыдаў сабаку сваім прыставаннем, што Жук аднойчы не стрываў ды хваць яго з будкі за бараду! Упяўся мой "ветэрынар", аж вочы вылуніў ды дзікім голасам: "Ме-е-е!"
   — Ой, барада, барада! — крычу я, бегучы ад хаты.
   Вызваліў яго ад Жука, а ён мяне за гэта рогам ды пад бок. А пасля разагнаўся, каб стукнуць, ды я схіліўся ўбок.
   Пасля ж яны з Жукам здружыліся так, што аж дзіва. Падыдзе козлік да будкі — брэн, брэн рагамі, а Жук спачатку толькі: "Ррр!" А іютым такі раскатурхаецца, вылезе, панюхаюцца на прывітанне, і пайінлі гайсаць вакол двара! Палётаюць, пацешацца і да сенцаў. Стаяць абодва каля дзвярэй, чакаюць, каб ім чаго далі. "Ветэрынар" дык той проста прэцца ў хату ці ў кухню сам, а Жук толькі хвастом павільвае кожнаму, хто ні выйдзе. Гэты хоць трохі сораму меў: яму скажы, дык паслухае, згорбіцца — і ў будку; прынясеш есці — твая ласка, а не — дык і так будзе спаць. А козлік — ого!
   I вось аднойчы яны раптам зніклі абодва.
   Апаўдні толькі прыбягае Жук адзін.
   Віляе, віляе хвастом, быццам нешта хоча сказаць, ды не можа.
   — Дзе ж ты, нягоднік стары, козліка дзеў? — накінулася мама. — Скавычы вось цяпер, як сабака, адзін. Сорамна, цьфу!.
   I што ж, Жук і праўда стуліўся, прыгорбіўся, быццам ад сораму, і моўчкі палез у будку.

* * *

   Дзень няма козліка, другі няма, цэлы тыдзень няма. Мы ўжо так і падумалі, што ён загінуў назаўсёды.
   Аднак, на другім ужо тыдні, дачуваемся, што наш "ветэрынар" жывы, што ён ажно ў Лядах — трэцяй вёсцы ад нас, па дарозе да цёткі Марылі. Вось ліха — няўжо яны ішлі туды?..
   Я гэта за кіёк і пайшоў у Ляды, кіламетраў з пяць па гасцінцы. Прыйшоў, іду па вёсцы. Хацеў толькі каго-небудзь спытацца, дзе тая Янкава Стэпка жыве, у якой апынуўся козлік, ажно бачу: на нечым двары, у садку, стаіць мой "ветэрынар"! Стаіць пад яблыняй дыбка і ўспінаецца, каб дастаць на галінцы лісток. А вакол яго дзеці.
   — Ветэрынар! — гукнуў я яшчэ ад варот.
   А ён пазнаў, нябось, і бяжыць мне насустрач.
   — А што, паслухаў, схадзілі? У прочкі хацеў уцякаць?
   А ён — штурхель мяне рагамі. Таксама хацеў бы нешта сказаць, ды не можа.
   Выйшла з хаты жанчына, тая самая Янкава Стэпка, ды кажа:
   — Гэта ж явось раненька выйшла на вёску, а ён ляжыць на мастку і ўцякаць не ўцякае. Замарыўся, відаць.Я гэта за рогі яго ды дахаты. А чорны сабака — таксама, мусіць, ваш — за мною: "Ррр!" А я гэта фуртух расперазала ды як махну на яго, дык ён і пабег ад мяне. Доўга круціўся каля нашай хаты, пакульмалыя, каровы гонячы ,не патурылі яго з вёскі. А гэты, вось бачыш, прывык.
   Цётка, дык тая нічога: бяры, кажа, калі ён ваш, але ад малых я ледзь адпрасіўся: прывыклі да казла, не аддаюць. Начапіў я козліку аборачку на рогі і павалок са двара. Мне дахаты спяшацца трэба, а "ветэрынар" — хоць ты яму што хочаш — дрэп-дрэп, дый годзе. Папасу я яго трохі каля прысад і далей. Ужо зусім пад вечар дабрылі мы дахаты.
   Ну ж і ўводзіны былі! Распытваюць мяне, смяюцца. А малых дык цэлая чарада за намі ўчапілася.
   Падвёў я "ветэрынара" да будкі. Вылез Жук, панюхаў козліка, а той рагамі — таўхель яго, а сам адышоўся і лёг.
   — Ну, Лявон, — кажа мне дзядзька Паўлюк, наш сусед,— гэта ж, брат, казка, жывая казка! I трэба ж, ліха ім, надумацца ды згаварыцца!.
   — Ветэрынар! — кажу я козліку.
   А ён толькі павярнуўся.
   — Ну што ж, ідзі раскажы, як вы ў госці хадзілі. Будзем казку пісаць.
   А ён нават не ўстаў.

1942

Комментарии (0)

Нет комментариев. Ваш будет первым!