Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by, для дзетак chitaemdetyam.com

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Якуб Колас - Ігрышча

Кнопка отправить на печать

I

У карчомцы грук вялікі,
Гоман шумны, малады...
Ну й музыкі ж, дык музыкі!
Скуль прышлі яны сюды?
Як засыплюць, як зайграюць,
Мо б і хворы не ўтрываў!
А скрыпач ды як уярыць –
Проста чорт ім кіраваў!
Як шалёны, смык лятае,
Скрыпка ж голасна звініць,
Ну, дзівота, як жывая,
От, здаецца, гаманіць:
«Тупай, тупай, весяліся,
Прапіў грошы – не журыся.
Няма грошай – што парадзіць,
Калі нам нідзе не вадзіць!»

А другая скрыпка тонка
Як зайграе, як утне
Дробна-дробненька ды звонка,
Ну, аж скуру шаргане:


«Ці-лі-лі, ці-лі-лі!
Усе веселы был),
Выпівалі і скакалі,
Ракам ганачка шукалі.


Не валяйся, брат, пад плотам
З адным лапцем, з другім ботам!
Эй, Сымон, Сымон, Сымон!
Не валіся на загон!»

I басэтля безупынку
Усё раве і ўсё раве,
Пеклам робіць вечарынку,
Аддаецца ў галаве:


«I не далей, як удзень,
Ты маўчала, як той пень,
А цяпер ты – дубам дуб.
Тупу-тупу! тупу-туп!
Гух, як басам зараву,
Дык аж струны перарву.
Ты паслухай, Апанас,
Што за голас, што за бас!»


Рэпіць дудка, не даецда,
Адатне ды зиоу пачне,
Як зальецца, як зальецца,
Проста сэрца страсяне:


«Не дарую,
Не дарую.
Бо нашто ты
Браў старую?
I старую,
I рудую...
Засярдую.
Засярдую!»


Хлопцы ног не шкадавалі.
«Гэй. Паўлюк! Вярні-валі!»
I кружыліся, ляталі,
Нібы тыя матылі.
А дзяўчаты – макаў цвецік,
Шчокі ружамі цвітуць.
Аддасі ты усё на свеце,
Як чарамі аплятуць.
А як пойдуць ялы ў скокі –
Кроў гарыць, ну, любата!
I хоць сам скакаць не дока,
Але дол таўчэ пята.
Кончаць танцы, адпачынуць,
Пот музыкі абатруць.
Хлопцы проста ў снезе стынуць,
Потым зноў у скокі пруць.
 

ІІ

У карчму зімовым часам
Валам ціснуўся народ,
Забаўляўся самапасам
Дні і ночы напралёт.
Моладзь ладзіла ігрышча,
Людзі сталыя – банкет,
А другі, няшчасны шкет,
Проста так сабе пасвішча.
Ды затое ж якіх толькі
Не нагледзішся тут штук!
Тут і вальсы, тут і полькі,
Гоман, жарты, смех і гук,
Асабліва ў часе скокаў,
Ну, як, прыкладам, цяпер,
Калі ўвесь натоўп галёкаў
На свой лад, на свой манер.
Ды, сказаць, было і трудна.
Лад, спакой тут захаваць:
Як пачнуць музыкі граць,
Загізуе і марудны!

Дык не дзіва, што старога
Падбіваў чорт Базыля:
А паслухай ты, нябога,
Жарнеш, га? Мы «каваля?» –
I пад бок штурхець Кандрата!
А што думаў ты? Давай! –
І Кандрат устаў заўзята:
– Гэй, музыкі, залівай!

На хвілінку ўсё замерла
Ад басэтлі да дуды:
Што скакаць ім так прыперла
У старэчыя гады?!

– Грайце, хлопцы! – Базыль крыкнуў.
– Каваля! – гукнуў Кандрат
Ды адразу як падбрыкнуў,
Рассмяшыў усіх дзяўчат.


Стаў Кандрат з Базылём
Пасярод карчомкі.
Валасамі-галлём,
Нібы тым памялом,
Страсянулі ёмка.

То адзін, то другі
Плечуком ускіне.
Рукі іх – лук тугі.
I пастава іх нагі
У належным чыне.

Тупнуў першы Базыль,
Ды падаўся ўправа,
Заламaў набок брыль,
І мільгнуў, як матыль,
Спрытна і рухава.

І Кандрат яму ў лад
Зачынае хвацка,
Аж халат, рад не рад,
]дзе уперад, назад,
Як і шапка-пляцка.

I пайшлі гаварыць
Ногі, як віхура.
Скуль у іх тая прыць!
Ну, здаецца, гарыць
На іх сама скура!

Ну, і шум быў тут, шум, –
Не давядзі божа!
Пляскаў сват, пляскаў кум,
Падняў шурум-бурум
З радасці Амброжы:


Узабраўся на стол,
Лапцямі тупоча,
Крышыць, ломіць, бы вол.
Полы горне ў прыпол –
Танцаваць сам хоча!

Людзі сталых гадоў
Проста лезлі з скуры
I на сотні ладоў
Выхвалялі дзядоў,
Здольнасць іх натуры.

А яны, скакуны,
Поўныя запалу,
Як блазны-буяны,
Рэпяць – пот лье буйны,
Здабываюць хвалу.

То назад, то ўпярод...
Скончаць – пачынаюць...
Б'юць далонямі  ў бот,
Ды ў адзін той заход
Яшчэ й выцінаюць:

– Ой, ты, куме, мой кумок,
Бадай табе трасца у бок!
А бадай ты не даждаў:
Дзе ты уночы прападаў?
Ці не быў ты у Цацэлі
Або ў Тэклі ці ў Марцэлі,
Або, можа, у Югалі?
Дзе чарты цябе ганялі?

– Ой, кума, нашто той глум! –
Джургануў чупрыну кум, –
Такіх краль нідзе няма.
Як ты, мілая кума.
Да цябе я бег, спяшаўся,
Ды мой лапаць развязаўся.
Не звязаў бы я абору,
Ды мне бог паслаў Тадору.
Ой, Тадора, ой, кума!
Задушыла б вас чума!
Ці ж не глум над нашым братам
Узвадзіць паклёп дарма?

– Малайцы Базыль з Кандратам!
Загрымела ўся карчма.
 

ІІІ

Але ў самы разгар скокаў, –
Шусь у карчму з кіем поп!
Не спускаў ён «стада» з вока,
Настаўляў яго на троп.
А за ім сінкліт царкоўны:
Дзяк і стараста, званар...
Строгі бацька быў духоўны,
Не любіў чартоўскіх чар!
Асабліва ў дні святыя,
Калі забаўкі пустыя
І рознае дрэнсгва
Не даюць папу даходу
I становяць перашкоду
У справе набажэнства.
У карчомцы людна, густа,
А ў той божай царкве пуста –
Поп ды дзяк той, дылда.
I твайго там «алілуя»
Ніхто нават не пачуе, –
Ці-ж папу не крыўда?
Поп прыйшоў сюды, каб словам
Чортаў сверб ахаладзіць
I ўдзяўбсці дурным галовам,
Як на свеце трэба жыць.
Ён не раз ужо з амбону
Бічаваў парафіян,
Непаслушных хрысціян.
Даставалася Лявону
I Пятрусю і Сымону
За чартоўскі чмут, туман,
Бо яны усе – канаводы,

Звадыяшы,

I не зварыш з ім: кашы
З-за іх гэтай новай моды.
Адшчапенцы, недаверкі

I расколы!

Іх заўсёды ў царкве гола,
Грош не кінуць на талерку
Не паставяць богу свечкі,

А на скокі,

На ігрышча яны докі,
Шалудзівыя авечкі!
Эх, Лявон, Лявон, Лявон!
Падбухторшчык першы ён.

А Лявон быў шыт не лыкам,
Не спалохаўся папа, –
Падышоў, маргнуў музыкам: –
А ну, хлопцы, гопа-па! –

Барабан забіў трывогу.
Бубен дробна забрашчаў,
Ім басэтля на падмогу,
Смык заядла запішчаў.
Ды як грымнулі, зайгралі –
Скура шорхнула ва ўсіх,
I старыя не ўтрывалі,
Як бы чорт задрэнчыў іх.
Сівы Тодар на заслоне
Стаў плячыма вырабляць,
Янка пляскае ў далоні,
Ногі ж просяцца гуляць.

Поп, вайшоўшы з-за парога,
Адчыніў быў грозна рот,
Дый застыў ён так, нябога,
І папаў у пераплёт.
А музыкі не змаўкаюць,
Задаюць ды задаюць,
Аж чарты цябе бяруць
I на скокі падбіваюць.
А Лявон а дно гукае:
- Выцінай, бубні, раві
– Ойча, – дзяк папа штаўхае,
Не ўстаю –- благаславі!

Поп стаіць, што раз дабрэе.
Шапка споўзвае са лба,
I рука сама дурэе
Каля правага клуба.
У куток ён кій стаўляе.
Барадою сцеляпнуў
Ды хламіду распраўляе,
Потым галаву прыгнуў,
Ды як рынецца з разгону
Біць абцасам аб абцас.
І ігрышча ён з амбону
Годзе лаяць на той раз.

 

Крыніца: Я. Колас. Збор твораў: у сямі тамах. Т. 1: Вершы. Апавяданні вершам: (1904 - 1917). – Мінск: Дзяржаўнае выдавецтва БССР, 1952. –  551 с.

Комментарии (0)

Нет комментариев. Ваш будет первым!