Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by, для дзетак chitaemdetyam.com

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Уладзімір Караткевіч - Чазенія - ГДЗ

Кнопка отправить на печать

1. Задума напісаць твор пра мужных людзей, пра першабытную прыроду з’явілася ў пісьменніка падчас наведвання ў 1965 г. Далёкага Усходу і Прыморскага краю. Пісьменнік адзначаў, што штуршком для напісання аповесці сталі ўражанні, атрыманыя падчас паездкі, а героі яго аповесці маюць рэальных прататыпаў. Не апошнюю ролю ў задуме гэтага твора адыграла і трагедыя ў Хірасіме, а наперадзе быў Чарнобыль.

2. У аповесці "Чазенія" аўтар уздымае маральна-этычныя, экалагічныя і філасофскія праблемы. Ён даследуе праблему чалавечых узаемаадносін, адносін чалавека да прыроды, да навукова-тэхнічнага прагрэсу, гаворыць пра пачуццё абавязку і маральнага выбару.
Узнятыя Уладзімірам Караткевічам праблемы вызначаюць і літаратуразнаўцы. Напрыклад, А. Русецкі гаворыць, што ў творы "б'ецца неспакойная, трывожная думка нашага сучасніка пра будучае чалавецтва, пра адказнасць за асобу, за кожнага чалавека, за грамадства і цывілізацыю"'. Польскі даследчык Ф. Няўважны лічыць, што аповесць "Чазенія" — гэта твор "пра сілу жыцця, трываласць дружбы, пра сілу кахання і спачування, магутнасць дабра, чалавечнасці і праўды, што выяўлена не толькі ў вобразах галоўных герояў, іхніх сяброў, але таксама ў з’явах прыроды, якая выступае тут, хто ведае, ці не галоўным героем і паказчыкам прагрэсу". Даследчык Г.С. Гарадко адзначае, што У. Караткевіч вырашае ўзнятыя праблемы "не проста на аснове асабістых узаемаадносін герояў, а галоўным чынам праз адносіны персанажаў твора да гэтых праблем". А. Мальдзіс сцвярджае: "Чазенія" — гэта ўзнёслы гімн першабытнай далёкаўсходняй прыродзе, Усурыйскай тайзе".
3. Асноўная роля ў вырашэнні ўзнятых аўтарам праблем адводзіцца галоўнаму герою Севярыну Будрысу. Ён служыць навукова-тэхнічнаму прагрэсу: з захапленнем займаецца фізікай і дасягнуў у гэтай галіне значных поспехаў. Але толькі навука не задавальняе маладога таленавітага вучонага. Ён час ад часу пачынае адчуваць незадавальненне сваёй працай і перажывае "дзіўнае адчуванне непатрэбнасці і нават шкоднасці сваёй працы і сваёй навукі". Герой усведамляе, што навуковыя адкрыцці робяцца дзеля карысці чалавека, але могуць прывесці да катастроф і чалавечых ахвяр. Каб пазбавіцца пачуцця стомы, пустаты і расчаравання і зарадзіцца новай энергіяй для далейшага жыцця, герой пакідае сваю справу і ў пошуках сябе новага апынаецца ў прыморскім запаведніку "Тыгравая падзь". Сустрэча з Гражынай Арсайла, якая ў творы ўвасабляе адзінства чалавека з навакольным светам, і каханне да яе вяртае герою радасць жыцця і абуджае цікавасць да любімай работы. Разрыў герояў немінучы: "I пакуль што Будрыс перарабіць нічога не можа".
4. Экалагічная праблема ў творы раскрываецца ў асноўным праз вобраз Гражыны Арсайла, якая не прымае ўмяшання чалавека ў свет прыроды. Гераіня па прафесіі біёлаг, ведае назву кожнай таежнай расліны, добра знаёма і з жывёльным светам. Для яе непрымальна грубае ўмяшанне чалавека ў свет прыроды: "Не люблю "ўладароў", "пакарыцеляў", не люблю "гаспадароў жыцця". Гаспадарыце над гэтым няшчасным жыццём. Паны. Двухногае наканаванне. Эксперыментатары над жывым... Не магу глядзець на іх..."
Гражына не аддзельная ад прыроды. Яна — "сама як захад, сама як лістота, сама як добрае паветра, якое не заўважаеш, але без якога немагчыма жыць" — увасабляе сабою арганічнае адзінства чалавека з навакольным светам.
5. Аўтар назваў свой твор "Чазенія", паколькі быў уражаны жыццястойкасцю і самаахвярнасцю далёкаўсходняга дрэва чазенія. Яно пры поўнай адсутнасці спрыяльных умоў, фактычна на камянях, пышна раскідала свой султан драбналістых галін там, дзе іншыя б дрэвы загінулі. "А гэтае расло, немаведама адкуль чэрпаючы сокі на тое, каб выгнаць у неба ствалы такой вышыні і прыгажосці". Яно расце, прабіваючы каранямі цвёрды грунт, і дае "магчымасць для жыцця іншым раслінам, хоць само гіне". У творы назва набывае сімвалічны сэнс: прызначэнне чалавека, яго апраўданне існавання на зямлі аўтар бачыць у служэнні іншым людзям, у "пладаносным самаахвярным пачатку".
6. Асобныя даследчыкі вызначаюць жанр "Чазеніі" як "аповесці рамантызаванай, паэтычнай і дынамічнай" (С. Андраюк). Іншыя лічаць яе "паэмай у прозе, дзе спалучаны лірыка-рамантычны пачатак з эпічным дзеяннем" (А. Русецкі, Ф. Няўважны).
7. У аповесці Караткевіч сцвярджае, што кожны чалавек павінен берагчы ў сваёй душы любоў да прыроды і чалавека як яе часткі, развіваць пачуццё абавязку перад зямлёй, прыродай і самім сабою; цвёрда ведаць сваё прызначэнне на зямлі і заўсёды памятаць, што ты чалавек, разумны і маральна выхаваны.
8. Фінал твора прымушае чытача задумацца над праблемай "прырода і навукова-тэхнічны прагрэс". Як павінен чалавек будаваць сваё далейшае жыццё? Што трэба зрабіць, каб карыстацца вынікамі навукова-тэхнічнага прагрэсу і ў той жа час захаваць прыроду, тую крыніцу, адкуль чалавек чэрпае сілы для шчаслівага жыцця? А можа, ёсць неабходнасць адмовіцца  ад навуковых дасягненняў на карысць першабытнай прыроды? На гэтыя і іншыя пытанні кожны з нас спрабуе даць адказ у час роздуму над фіналам твора.

Комментарии (0)

Нет комментариев. Ваш будет первым!