Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by, для дзетак chitaemdetyam.com

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Уладзімір Жылка - Тастамент

Кнопка отправить на печать

1

Няхай жыве крывіцкі люд!
Няхай квітнее край крывіцкі!
Я гэты свет убачыў тут
Дзіцём ля матчынае цыцкі
I рос, вясёлы шалапут,
З дзядоў, з прадзедаў сын мужыцкі,
На ёміне з яго палёў,
Здабытай з працы, з мазалёў.

 

2

Пад гэтым небам, так каханым,
Я пастушком ганяў у бор,
I тут, прыроды сын адданы,
Кунежны стаў яе сябёр.
Яна ж паглядам незраўнаным
Зірнула ў вочы мне ўсупор
I, сэрца ранячы вяскоўца,
ІІІапнула таямніцы слоўца.

 

3

Яно было пра тое, як
Прыгож бязмерна свет дзівосны,
Які жыцця зайздросны смак,
Як босы йдзеш па сцежках росных
I хлыне ў грудзі поўна так
Птушыны шчэбет шматгалосны,
Шырокі гоман гонкіх хвой
I неба сінь над галавой.

 

4

Якія раніцы я ведаў!
Якія ўсходы спатыкаў!..
.........................................

 

5

I ўцяміў я (о, смех і плач!)
Паўней, чымся калі, й суцэльней,
Што я, малюсенькі таўкач, —
Быцця сусветнага удзельнік
I з’яў сусветных суглядач.
I вось і слодыч, і пякельня
Мяне палонілі ўсуцэль
I абвілі, як ліпу хмель.

 

6

Былі ў душы і шчасце, й млосць,
Бы лёгкі сон упаў на вейкі,
I я пабачыў прыгажосць,
Што па-над спевы салавейкі
Зачаравала маладосць.
I стаў я пець... Мае жалейкі
Звініць матыў, і кожны тон —
Сусветнай пекнаце уклон.

 

7

Мой край!.. Ужо малой дзяцінай
Паўнюткім радасці вядром
Адной шчасліваю гадзінай
Напіўся смагла я нагбом
Ад пекнаты яго жанчыннай,
I п’ян адвечным хараством,
I закаханы ў ім без меры, —
Там быў пачатак мае веры.

 

8

Яна была мне праз гады
Хлапцу і сталаму спамогай,
Хоць і губляў свае сляды
Я у завеях ветру злога,
Але сярод згрызот хады
Я ведаў, меў адну дарогу:
Яна, як промень да святла,
Да краю роднага вяла.

 

9

Усцяж свяціла мне нязгасна
Мая праводная звязда,
Таму ні мужнасць і ні яснасць
Не залілі слата й жуда.
Мая бясцэнная уласнасць —
Са мной мой край, яго бяда,
Са мной праз горы і каменні
Высачыня майго натхнення.

 

10

I мне здалося неаднойчы,
Што ў тайне радасных хвілін,
У момант паўнаты станоўчай
Ў маім узлонні быў зачын,
I зблытаў я, мой краю-войча,
Хто бацька быў, а хто быў сын,
I, поўны любасці вялікай,
Не ведаў, як яе мне клікаць.

 

11

I часта, бы ў дзівосным сне,
Я пачуваў под сэрцам ношу,
Чароўны голас да мяне,
Пачуццяў матчыных раскошу,
Трывогу ў сэрцы дзесь на дне,
I быў — пагодлівы, харошы! —
Мой край мне лёсам і жыццём,
Маім распешчаным дзіцём!

 

12

Няма за што на лёс мне плакаць,
Знайсці шчаслівейшы мне дзе б?
Бядняк, я быў багат, аднака,
Не знаў збытэчных я патрэб,
Зацірка мне была прысмакам,
І смачны быў разовы хлеб,
Хоць соляй, а не маслам тлуста
Была прыкрашана мне луста.

 

13

Мне хата з нізкаю страхой
Была мілей за ўсе палацы
I над пакоямі пакой.
Я тут вучыўся не паддацца
Галечы з нэндзай і бядой,
I тут пазнаў я радасць працы,
I атрымаў сталёвы гарт,
I стаў мужык, мужчына ўпарт.

 

14

На гонях бацькаўскіх далёкіх
Я ўчуў пад спелы жыта шум
Дзівосных сіл жывыя токі
І спеў, што я ў сабе нашу,
Зямных глыбінь густыя сокі
I з промняў сонечных душу.
I люб мне чалавек бясконца,
Высокі плод зямлі і сонца.
.........................................
.........................................

 

15

Цяпер жа сілы сталі дрэнь,
Сівая ймгла мне засціць вочы,
I кліча ноч на свой пругмень,
I дні жыцця прыйшлі да ночы,
I хоць змагарна жыў я дзень,
I хоць яшчэ я светам крочу, —
Тугой выгнання збіты ўшчэнт,
Пішу я гэты тастамент.

 

16

З прыродай зліцца я гатоў,
Хай прыме дол худое цела,
Але прашу яе вятроў
Мой запавет, як плод даспелы,
Да родных данясці палёў,
I любасці, і боль знямелы
Хай рыне там у будні скрух
I жыватворны ўздыме дух.

 

17

Ўсім найдарожшым прысягаю —
Сваіх грахоў не утаю,
I любасць гэтую да краю,
I гнеў, і ненавісць сваю,
I што набыў, усё, што маю,
Што долю цешыла маю, —
Ўсе скарбы, ўсе свае багацці
I песні ўсе — крывіцкай хаце.
.........................................
.........................................

 

18

Даруйце мне, людцы, цяжкія
А мімавольныя грахі,
Часы бяспутныя, ліхія
Не раз садзілі на штыхі.
Хто плыў ў раз’юшанай стыхіі,
Калі бушуе шквал ліхі, —
Той ведае, як хібы блізкі,
Як залівае човен хісткі!

 

19

I хто сягаў выходзіць з дому
За будны круг штодзённых праг,
Каму, няўтомнаму, вядомы
I чорнага прадоння жах,
I верхавіны гораў стромых,
Той, пэўна, скажа: — Цяжкі шлях
Яшчэ не ёсць яго памылка,
Ён нёс і жарсць і дух асілка!..
.........................................
.........................................

 

20

Спявай, зямля, упіся сонцам,
Абмыйся чэрвеньскім дажджом,
Расці, пладзі, буяй бясконца,
Пладоў, зярнят насып каўшом.
Уцехай будзь маёй старонцы,
Дары красой, дары дабром! Вітай! —
Цябе у сіле поўнай
Я аддаю сям’і працоўнай!

 

21

У вольнай працы рупных пчол
Яны пальюць шчаслівым потам,
Абсемяняць прастор наўкол,
Канца не будзе іх клапотам,
Садамі высадзяць твой дол,
Як жонку, будуць песціць потым,
I будзеш ім святою ты,
I кожны плод твой — ім святы.

 

22

Ў цудоўнай сіле ўроды й моцы
Прадбачу я твае палі;
Праз забабоны, гніль, суроцы,
Праз звады зла ўсе караблі
Маіх надзей і дум к затоцы
Вялікай прышласці плылі,
Дзе будзе смех звінець вясёлы
I радасцю квітнецьмуць сёлы.
.........................................

 

23

У імя людства, людскога шчасця
I духу творчага зямлі —
Пракляцце шэршню ўсякай масці
I панству — ўласніку раллі!
На новы лад мы свет аснасцім,
Перааром без меж палі,
I будзе ўсё дабро агульна,
I ўсім ў краі маім утульна.
.........................................
.........................................

 

24

А каб ні злодзей, ні тыран,
Ні чалавек ліхі, пракляты
Не скралі вольнасці і ў зман
Не завялі сляпыя хаты, —
На варце стаўлю гнеў зацяты
Тваіх рабочых і сялян.
Калі між імі будзе еднасць —
Ліхое згіне у бясследнасць.
.........................................
.........................................

 

25

Я пакідаю з дзіўным сумам
Маю дабродзейку зямлю.
Я голад знаў, душыўся глумам,
Ды імі сэрца не кармлю.
Яна ўсяго, як толькі ўздумаць,
Дала, й такой яе люблю:
З бядою, з ліхам, з посным квасам
I з радасцю кароткай часам.
.........................................

 

26

Бывай, надзей сардэчны ўздым!
Бывайце, сны і слодыч веснаў!
I вы, снягі, завеі зім!
На зломе дзвюх эпох злавесным,
У неспрыяльным ветры злым
Сваё жыццё прайшоў я чэсна:
Пясняр, змагар, бядняк праз век —
Быў перш за ўсё я чалавек!

 

27

Бывай, мой ранак срэбраросы!
Бывай, мой дзень клапот, пакут!
Прайшоўшы свет раздзетым, босым,
Пара падумаць і пра кут:
На могілках зацішных Росы
Хачу спачыць ад каламут.
Сачыцьмуць мой спакой найпільней
Муры старой, каханай Вільні.

[1932-1933]