Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by, для дзетак chitaemdetyam.com

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Рыгор Барадулін - Бабуліна казка

Кнопка отправить на печать

У цёмным,
У цёмным лесе
Старэла
Як грыб, хаціна.
Вясна
Па вяршалінах ледзьве
Кацёлку сонца каціла.
 
Стаяла сабе хаціна.
Жыла ў ёй
Каза ўдавою,
Адна на здобыч хадзіла 
Клопатаў мела даволі.
Бедненькія сіроткі,
Беленькія казляняткі, –
Летняю ночкай кароткай
Не стала
Іхняга таткі.
 
Са злымі-злымі вачыма,
З ікластаю
Пашчай-пасткай,
З'еў яго люты ваўчыла
І костачкі перахраскаў.
 
Чакаюць мамку сіроткі,
Не адчыняюць дзверы.
Казалі пляткаркі-сарокі,
Зноў ходзіць
Воўк-ненажэра.
 
Абыдзе мама
Свет з прысветкам –
Нясе дамоў вячэру дзеткам.
Пагрукаецца прыцемкам:
– Казлянятачкі,
Белянятачкі,
Адамкніцеся,
Адапрыцеся,

Адчыніце сенцы,
Прынясла вам мамачка
Поўна вымца малачка,
Поўны рожкі сенца.
Баялася мама за дзетак,
Наказвала дробным гэтак:
– Не прыцеся наабгонкі,
Усё разбярыце толкам.
Пачуеце
Голас тонкі,
Тады
Адчыняйце толькі.
 
 

* * *

Адкуль яно прыйдзе, ліха,
Не знала каза-шчыруха.
І раніцай ціхай-ціхай
Наказ яе
Воўк падслухаў.
 
За ўзгоркам яшчэ не зніклі
Бакі
Казы крутарогай,
Як воўк,
Ашчэрыўшы іклы,
Падсунуўся да парога.
 
Голасам грубым
Выводзіць з прыціскам:
 
– Казлянятачкі,
Белянятачкі,
Адамкніцеся,
Адапрыцеся,
Адчыніце сенцы.
Прынясла вам мамачка
Поўна вымца малачка,
Поўны рожкі сенца.
Шэпчуцца казляняткі:
– Не наша гэта матуля.

 

А воўк заводзіць спачатку –
Няўжо яны там заснулі?
Злуе,
Што малыя такія капрызныя.
– Казлянятачкі,
Белянятачкі,
Адамкніцеся, адапрыцеся,
Адчыніце сенцы.
Прынясла вам мамачка
Поўна вымца малачка,
Поўны рожкі сенца.
Старэйшы
Тады і кажа:
– Прыблуда ты, пэўна, нейкі.
Не адапромся –
У нашай
Матулькі голас таненькі.
 
З хаціны больш – ані гуку.
І як ні стараўся шэры,
І скробся,
І стукаў,
І грукаў –
Не адчыніліся дзверы.
 
 

* * *

Воўк сунецца,
Шчэрыць ляпу.
Прыпыніцца,
Бок пачэша.
Язык свой адцягне лапай –
Павінен зрабіцца танчэйшы.
 
Вярнуўся.
Ад злосці вые.
Хадзіў да хаціны яшчэ раз,
Зноў голас падвёў –
Малыя
Не адчынілі дзверы.

Хамыль-хамыль –
Падаўся ў хмыз.
З ялін раскалашмачаных
Глядзяць вароны зверху ўніз:
– Кар-рр!
Казляняткі смачныя?
Убок як ірвануўся ён,
А ўсё ля вуха – блізка чуў
Насмешны каркат
Злых варон,
Пакуль на ўскраек выскачыў.
 
На ўскрайку лесу старога
Стаяла кузня старая.
Стаяў там
І грукат, і скрогат,
Старэча-каваль стараўся.
 
Воўк глянуў –
Агонь шалее.
Каваль на кавадле звонкім
Напаленае жалеза
Расплясквае
Тонка-тонка.
Воўк глухне
Ад грукатні,
Крычыць кавалю гасціннаму:
– Ты мне язык адцягні
На тоненькую лісціначку.
Ды пастарайся
Як след.
 
Каваль і не кеміць быццам.
– Навошта гэта,
Сусед?
Анёлам
Хочаш зрабіцца?
 
– Жартаваць я не прывык.
Маю востры кожны клык!
Можа, сумняваешся?

Каваль-дурань,
Куй язык!
Каваль-дурань,
Куй язык!
Бо пасля пакаешся.
 
– Што ты зробіш з надаядлым
Ну кладзі ўжо на кавадла!
Як ударыць, як уперыць,
Сам сабе
Каваль не верыць.
– Вось дык я – чараўнік,
Адцягнуў ваўку язык
На тоненькую лісціначку,
На дрыготкую шапаціначку...
 
Воўк вясёлы:
– Добра,
Дзякуй!
Ты стараўся,
Моцна гакаў.
Мне ў дарогу час
Якраз!
 
 

* * *

«Хто мне ў цёмным лесе роўны?
Абдурыць сябе, старога,
Не дазволю казлянятам!»
Прэцца з усіх ног да хаты.
Грукаецца ў дзверы
Злодзей шэры.
Ну як не пойдзе
Ад радасці ўпрысядкі.
– Казлянятачкі,
Белянятачкі,
Адамкніцеся, адапрыцеся,
Адчыніце сенцы.
Прынясла вам мамачка
Поўна вымца малачка,
Поўны рожкі сенца. 

Як учулі голас тонкі,
Паскакалі наабгонкі,
Без аглядкі.
Адчыніліся –
Памыліліся
Казляняткі.
 
Воўк бегаў ад раніцы
Нашча
I толькі ў хаціну ўскочыў,
Раскрыў, як вароты,
Пашчу
Ды страшна вылупіў вочы.
Ледзве пераводзіць дух:
– Маю востры кожны клык!
На адзін мне мала глык
Шалапутаў двух,
Ух!
 
Казляняткам смерць прыйшла
З-пад прыпечка,
З-пад стала,
З-пад лаў шырокіх
Паглытаў,
Пахапаў
Бедных сіротак.
Адзін уцалеў белы хвосцік –
Ускочыў маленькі ў падмосце.
 
Праз шчылінку
Сочыць крадком,
Увесь ад страху трасецца.
Ані сястрычак,
Ані браткоў,
Ні мамкі,
Ні малачка,
Ні сенца.
Як мамка малых ні вучыла,
Ліхая прыйшла гадзіна.
 Як павярнуўся ваўчыла –
Ледзь не абярнуў хаціну.
 
Да возера за гарою
Пашыбаваў па ігліцы,
Каб паляжаць у спакоі,
Аддыхацца
Ды напіцца.
 
А сон каго хочаш зваліць,
Ваўка размарыла знячэўку.
Сапе,
Як той мех кавальскі,–
Аж гнецца к вадзе мячэўнік.
 
Хадзіла каза лугамі,
Варочала сена рагамі.
Уночы лівень прыспорыў –
I сена сохла не скора.
 
За лесам сонейка села,
Пакуль пасушыла сена,
Пакуль сучкоў наламала,
Дня белага стала мала.
 
Спяшалася беражком
Да дзетак трушком-бяжком.
Прыбегла –
Вачам не верыць,
Што сталася гэта з хатай?!
Расчынены насцеж дзверы.
Няма яе казлянятак!
 
Як грымне
Вобземлю дровы.
Як кіне
Сена на ганак.
– Нашто мне стагі, дубровы –
Няма белюськоў, бялянак.
 
Як ударыцца каза

Капыткамі.
– А за што ж мяне бяда
Напаткала?..
Несуцешная,
Як грукнецца рожкамі:
– А я ж бегла карацейшымі
Дарожкамі.
 
Знаёмы пачуўся голас,
Да мамы –
Малы з падмосця.
Расказаў ёй пра горкае гора
І пра нязванага госця.
– Праз яго,
Пракляты воўк,
Нам бяда ўся.
У які, скажы мне, бок
Ён падаўся.
 
А сцяжыначкаю ды імшанаю
Сын маленькі за мамкай спяшаецца.
Цераз віры,
Цераз яры
Дабеглі да адной тары.
Гару другую бачаць.
Ну воўк за той, няйначай.
 
Скакалі,
Часцілі,
Тупалі,
Нарэшце і да другой
Дабеглі.
Ну што б вы думалі?
Ляжыць гэта воўк гарой.
У жываце казляняткі шавеляцца,
Стукаюць, бедненькія, ў бакі,
Ды спіць воўк спакойна вельмі,
Язык свой сушыць
Паклаў на клыкі.
 
Ну, паспі, паспі.

Чакай!
Толькі вось у козачкі
Ні сцізорка,
Ні сучка,
Ні сярпа,
Ні косачкі.
 
Нападаць цяпер рука,
Раз –
I справа скончана.
Рогі мае.
I ў сынка
Толькі што адскочылі.
 
Як разгоніцца – ў жывот
Вострымі рагамі
Бух!
– От табе, пракляты,
От! –
Следам сын,
Адзін за двух.
 
Пакажацца з дзіркі
Пыска,
Пакажуцца з дзіркі
Рожкі.
Ратунак
Так блізка-блізка,
Чакаць засталося
Трошкі.
 
Каза тады рог заклала,
Жывот ваўку распарола.
Высыпалі кагалам
Дзеткі,
Нібы з-за парога.
 
Taгo ўссадзіла на плечы,
Той завязала хусцінку.
Азяблых,
Мокрых

Пад вечар
Нясла і вяла ў хацінку.
Аб камень рог
Натачыла,
Шкуру садрала хутка.
 
Так не прачнуўся ваўчыла
Ні казлянятак,
Ні футра.
 
На сэрцы ў казы вясёла.
На печку ўсіх падсадзіла:
Каторага –
На пяколак,
Каго –
На чарэнь неастылы.
 
Запела ім пра палянку,
Кожнага прыгарнуўшы.
Дала мурагу вязанку
I сырадою гарнушак.
 
Ходзіць мама –
Туп-туп,
A масніцы
Рып-рып.
Сенца дзеткі
Хруп-хруп,
Сырадойчык
Хліб-хліб.
 
На пухавых падушачках
I грэюцца і сушацца.

Комментарии (0)

Нет комментариев. Ваш будет первым!