Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Набыць беларускія кнігі можна на сайце halijafy.by

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by, для дзетак chitaemdetyam.com

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Максім Багдановіч - Слуцкія ткачыхі

Кнопка отправить на печать

Ад родных ніў, ад роднай хаты
У панскі двор дзеля красы
Яны, бяздольныя, узяты
Ткаць залатыя паясы.
І цягам доўгія часіны,
Дзявочыя забыўшы сны,
Свае шырокія тканіны
На лад персідскі ткуць яны.
А за сцяной смяецца поле,
Зіяе неба з-за акна, –
І думкі мкнуцца мімаволі
Туды, дзе расцвіла вясна;
Дзе блішча збожжа ў яснай далі,
Сінеюць міла васількі,
Халодным срэбрам ззяюць хвалі
Між гор ліючайся ракі;
Цямнее край зубчаты бора...
І тчэ, забыўшыся, рука,
Заміж персідскага узора,
Цвяток радзімы васілька.



Адказы на пытанні:

   1. У арнаменце заўважаюцца беларуская ралля, палявыя кветкі, золата каласоў, сінь васількоў. У слуцкіх паясах пераважаюць залаты, чорны, чырвоны, сіні колеры.

   2. Верш Максіма Багдановіча "Слуцкія ткачыхі" расказвае пра далёкае XVIII стагоддзе, калі на Беларусі ў майстэрнях-"персіярнях" вырабляліся слуцкія паясы, якія сталі шырока вядомымі ў свеце. Паэта хвалюе тэма нацыянальнай адметнасці беларускага мастацтва, яркасць і прыгажосць якога прынесла яму сусветную славу і да нашых часоў высока цэніцца.

   3. Верш як бы дзеліцца на дзве паловы: у першай пераважае сум, туга, а ў другой палове сцвярджаецца перамога роднага жывога мастацтва над мёртвым персідскім.

   4. З вакна адкрываецца шырокае яркае поле пад крыштальна-сінім небам, адчуваецца прастора родных ніў, квітнее вясна ружова-белым квеценем, залатая збажына. Сінія вочы васількоў, срэбра рэк, а ўдалечыні цямнее лес. У гэтым малюнку столькі хараства і прывабнасці, бо жанчыны любяць свой край, разумеюць і адчуваюць родную прыроду, ім нямілы прыгнёт і чужына.

   Эпітэты: бяздольныя, залатыя паясы, край зубчаты бора, дзявочыя сны, доўгія часіны, шырокія тканіны, ясная даль, халоднае срэбра.
   Метафары: смяецца поле, зіяе неба з-за акна, думкі мкнуцца туды, дзе расцвіла вясна; блішча збожжа, сінеюць васількі, ззяюць хвалі.
   Параўнанні: халодным срэбрам ззяюць хвалі.

   5. З першых слоў у творы сутыкаецца роднае, сваё, з чужым, панскім:


Ад родных ніў, ад роднай хаты
У панскі двор дзеля красы...


   Чуеш жывы боль развітання ў гэтым звароце яшчэ і яшчэ раз да слова "родны", што бязлітасна змяняецца на "панскі"... Размежаванне "роднага" і "чужога" арганізуе ўсю будову, рытмічную аснову твора. А наступныя радкі адкрыта пачынаюць выказваць варожасць паміж "панскім дваром" і "роднай хатай":

Яны, бяздольныя, узяты
Ткаць залатыя паясы.


   Тут ужо гучыць думка пра прымус, тым больш што слова "ўзяты" інтанацыйна ўзмацняецца як апошняе слова радка: у ім выразна відаць яго "залежны" стан, у ім жыве сваімі супярэчнасцямі рэальны свет – той, дзе высокае мастацтва здабываецца так не па-чалавечы, гвалтам, прымусам.
   Другая частка верша звязваецца з папярэдняй праз новую тэму – "А за сцяной смяецца поле...". Як вольна, як бы вырваўшыся з-за сцен панскага палаца, імкнуць на волю радасныя думкі! I зноў, як працяг роднай тэмы, ажывае ў думках малюнак прыроды:


А за сцяной смяецца поле,
Зіяе неба з-за акна, –
I думкі мкнуцца мімаволі
Туды, дзе расцвіла вясна;
Дзе блішча збожжа ў яснай далі,
Сінеюць міла васількі,
Халодным срэбрам ззяюць хвалі
Між гор ліючайся ракі;
Цямнее край зубчаты бора...


   Гэтыя радкі як бы вымаўлены на адным дыханні. Падтрыманыя парывам захаплення, яны ад перапоўненасці пачуцця аж пераплёскваюцца праз край. I як вяршыня тэмы роднага краю ўзнікае матыў васількоў. Тут бачым наступ роднай тэмы, якая ўжо зраўнялася ў сваёй моцы з чужой. Радкі гучаць больш дынамічна, упэўнена, чым у першай частцы. У іх рытме чуваць водгукі перамогі.

   6. Аўтар даводзіць думку пра нацыянальную адметнасць праз вобраз васілька, які атаясамлівае з Бацькаўшчынай, народным мастацтвам. Гэта нацыянальны сімвал, які народжаны самой гармоніяй прыроды, "жывой красой" неба, жытняга поля, ракі, лесу, і ўзнікае ў творы мастацтва як бы падсвядома, сам па сабе... Ён убачаны нібы ў "яснай далі", узбуйнена, святочна, у светлым ззянні і харастве роднай зямлі.
   Нажаль сёння мы не заўсёды цэнім народнае мастацтва, але яно застаецца самабытным, яркім, непаўторным.

   7. Верш "Слуцкія ткачыхі" стаў народнай песняй, на яго словы пісалі музыку і кампазітары, верш вельмі спеўны, лірычны, пяшчотны, лагодны, запамінальны, лёгка кладзецца на музыку.
   Мастацкая дасканаласць верша дасягаецца разнастайнымі моўнымі і мастацкімі сродкамі, у невялікім па памеры вершы, аўтар стварае галерэю вобразаў-сімвалаў, якія дапамагаюць чытачу ўявіць хараство і непаўторнасць беларускай прыроды, адметнасць нашай нацыі, адчуць любоў да роднага, пранікнуцца нацыянальнай годнасцю, замілаваннем і пяшчотай.

Комментарии (0)

Нет комментариев. Ваш будет первым!