Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялікія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Набыць беларускія кнігі можна на сайце halijafy.by

  Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Карусь Каганец - Парада

Кнопка отправить на печать

   Гэй, брацця, — сынове зямлі Палескай і ўсёй Белай Русі! Паслухайце перш, што я стары скажу. Можа мае слова і недарэчы будзе, паводлуг разумення іншых, ды затое ад шчырага сэрца. Як тагды сабе будзеце рабіць, як справіцца, каб лепш жылося беднаму чалавеку.
Зямля наша не багатая, але і не зусім бедная. Месцамі скіба ўрадлівая, а дзе горшая зямля, там лесу і сена багата. Праўда, што лясы ўжо не тыя, што калісь былі, — ужо і дзесятай долі няма, ды ўсё ж такі болей, як па другіх краёх. I зверыны і рыбы яшчэ багата. Народу яшчэ не вельмі так густа, як у другіх старонах.
   Адно бяда, што парадку няма. Наш брат — працавіты чалавек —сядзіць па вушы ў бядзе і выбрацца яму нельга, хіба якім случаем. А чаму гэта так? Чы мы не людзі? Здаецца, і рукі і ногі маема, і сэрца і галаву на карку — усё не горшае, як у другіх народаў.
   Бачыце, прайшлі тыя часы, калі мы мелі між панамі сваіх. Як толькі краем нашым заваладзела Расія, дык паны нашы, каторыя былі каталіцкае веры, перакінуліся ў ляхі, а каторыя былі праваслаўныя —тыя расійцамі менаваціся сталі, і хоць косць з косці і кроў з крыві — нашы, але пазракаліся свайго народа. Так што ўсё беларускае пайшло на здзек і на паругу. Усё нашае стала называцца хамскім, мужыцкім. А потым і сяляне сталі свайго цурацца, але ім гэта не памагло ў долі.
   Цяпер некаторыя пачулі сумленне і сталі варочацца да свайго народа, а другія — хітрыя, стараюцца адно паказацца, што яны нам спрыяюць, бо такі час настаў, што ўжо народы заварушыліся. Адны з гэтых хітрых хочуць, каб у нас была Польшча, а другія — каб была Расія, і стараюцца нас так увесці, каб мы ўвекі не патрапілі на сцежку да лепшай долі.
   Мужыкоў надзялілі зямлёю, адно каб з голаду не ўмёр, а уся зямля ў паноў ды ў казны асталася. Бо ведалі, што гэта грунт, што як даць зарабіць галоднаму чалавеку на кусок чорнага хлеба, дык той гатоў і душу палажыць. Адно толькі не меркавалі, што збан да пары ваду носіць: як вуха абарвецца, дык і збан паб'ецца; што з голаду сабака шалее, а як ашалее, дык не паглядзіць, ці ты яго калі пакарміў, ці не.
   Насталі цяпер часы крывавыя. Народу зацяжка ўжо стала, і ускінуў ён сваю буйную голаў, распрастаў спрацаваныя рукі і кажа: "Як хочаце, а я далей не іду!" А што рабіць, дык і сам не знае...
   Цяпер, я думаю, настаў канец старой Расіі, а настане вялікі саюз слабодных народаў...


1905