Найти на сайте: параметры поиска

Увага!!! Невялія апавяданні і вершы пададзены ў поўным варыянце.

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на karotkizmest.by абавязкова

Набыць беларускія кнігі можна на сайтах prastora.by і knihi.by.

Электронныя версіі беларускіх кніг на сайце kniharnia.by

 

 Калі верш не бачны на экране смартфона, павярніце экран гарызантальна

Если стихотворение не отображается на экране смарфона, раверните экран горизонтально.



Алесь Разанаў - Упоцемках, з ліхтаром

Кнопка отправить на печать

I


Слалася на лугі,
на сцежкі

   белае мліва.

У снега прысмак тугі:
ён мамаю асаблівы.
 
Ён асаблівы мной:
блукаю ў яго завеі...
Снег –
скрушнаю навіной.
якою –

не разумею.

 
Якою... –
растануць сябры:
стану для іх старонні,
быццам збаяцца пары –
разгойданага прадоння.
 
Снег –

проста снег –-

быў наш,
луг –

толькі луг –

агульны...
Завея – развадыяш:
мне ў ёй асабліва ўтульна.
 
Даверуся –

   замяце,

засцеражэ ад злуды...
Заклятая ў немаце,
што выкажа –
не забуду.

(Птушкі –

   падзёрты шнурок,

а пакідалі ззянне
і неба, як шаргунок:
пакінулася запытанне...)
 
Водгалас...
водспеў...
уздых
з-за разнасцежанай брамы...
Я быццам ведаў іх:
а найглыбейшы – мамы.
 
Поры людскія – ў век:
якая пара –

   зімою?!.

Мама ля мёртвых рэк:
я асаблівы ёю...
 
Мама ля зябкіх лоз,
як вываратняў калекіх,
ля насцярожаных лёз –
мроіцца –

   небяспекі.

 
Прадбачу яе –

маю,

у вечнай пары –

   такую...

Сюды настае:
стаю –
мама ўва мне смуткуе.
 
(Кветкі,

а касмылі

завейныя:
не адбалела
лета,

калі цвілі...

Узор дасканалы: – белы.)

Што болей мне:

я сустрэў –

і болей мне лес не пагрозны...
Ад невідушчых дрэў
ужо сябе не адрозню.
 
Снежыцца ў вочы, ў твар...
Сутонне... Абсяг жабрачы...
Блякла мільгне ліхтар:
мама ідзе –
пабачу.
 
 

II


Пракінуся:

   ў цёмныя рамы

узбуджаны перапад...
Выходзіць за дзверы мама –
мама, калі назад?!
Адна яна...

   ўвек...

надзея –

без роздыху,
без пары
(дзень нараджэння днее)
на вёскі і хутары.
 
Што люба –

   на свет,

што не люба –
прытояць рака і лаўжы...
(Згушчаецца ноч загубы):
спяшаешся –
памажы!..
 
Ці вытчацца з лет і зім
кілім,
нібы сненне,

пухам –

найроднейшая ўсім:
доктарка-павітуха...

Табою споўніўся лёс,
мной –

вострае паўтарэнне:

палохае скрыгат калёс...
цяжыць тваё карэнне...
 
Час завязаўся ў паўтор:
жорстка зацягнуты прэнзлі...
Воз уязджае ў двор –
бацьку майго

прывезлі.

 
Самі сабе свой суд
прытоім:
прапойца... пустэльга...
Дарога звязалася ў скрут,
а развязацда нельга.
 
Сціснецца выйсце ў сіло,
сцежка ўпадзе на схіле...
Коратка лета цвіло:
плачацца –
у бяссіллі.
 
Плачацца: вечны раз...
З пагубных рук бацькі

таропкі

гарлач...

   над табою...

ў абраз:

абрынуцца ачаропкі.
 
Ні меры ім, ні цаны:
маленькія людзі –

   суддзі:

якімі будуць яны?!. –
вязні:
што з імі будзе?!.
 
Далеччу дол акрыты,
і неба, нібы гаpа...
Мамачка... ма... –

куды ты?!

Цёмна без ліхтара.
 
Сонца высокага –

   досць...

Нізкае –
на расстанне...
Віною мне –
мама ёсць,
большаю –
што не стане.
 
Табою жыву ў зямлю...
Неба не свеціць –

   засціць...

Навучаны, не дзялю:
надзелена стратай шчасце.
 
Мама,

наведаем снег,

барвовую аблачынку...
Закружаны кругабег:
мару аб адпачынку.
 
 

ІІІ

 
Вострая зорка весніць
заплаканую зіму...
Ціхія скаргі весніц
настойлівыя –

каму?!

 
Ужо ад зямнога злёку
не вылечыдца:
гібей...
Спіцца –

   бы скон, глыбока,

не спідца –
яшчэ глыбей.
Штыкеты брыдуць мяжой,
трызніць асвер пры хаце...
У студні –

   тады чужой –

ўтапілася маміна маці.
 
Нібы прадказала двор –
сюды

пераедзем потым...

(...Пнуцца звяры ў калідор...
Бандыты

   стаяць за плотам...

Схавацца –
у цёмную печ,
шапа глухая –

прытулам...

Дочачка, не пярэч:
я бачыла іх,
я чула...)
 
Балесная,
у жары,
сышла з-пад нагляду –
ў нябыту
ратунку прасіць:

   звяры

не трапяць...
не знойдуць бандыты...
 
Лёс... –
не пазбыцца... –
шчыт... –
бароніць... –
гняце... –
каменны...
Сумеецца варажбіт:
заклён на чатыры калены.
 
Не вывялі... –

у віну:

маўчаць сваякі па-сваяцку.
З хатаю...

   хворы...

   ў вайну

звуголіўся мамін бацька.
 
Клікалі – 

   бы здалёк

зірнуў,
не падаўся ўпрочкі...
Хлеб ля яго, збанок,
ліст ад Надзеі –

   дочкі.

 
Ля жорсткіх дзвярэй
(на вякі
клямка на іх наклана)
прыпыніцца...
Сваякі
забудуцца – дзе пахаваны...
 
Які ён, падземны гай?!.
Адзіны:
бяздонна...
плытка...
Мама, не ўспамінай:
не мецьме яна забытку.
 
Штодня –
па бяду ад бяды,
па каласы ад пожні –
ці выйдзем адсюль куды?!.
Я пасля мамы –

   апошні.

 
 

IV

 
Свет разнасцежаны – дом...
Сцежка заціснута ў тронках.
Лета цвіце,
ідзём –
мама, куды?! –

   ў рамонках.

 
Пачуецца – а не ўслых:
бы адазвуцца бомы...
Мы – ад усіх...
да ўсіх...
Мама, куды?!. –

   дадому.

 
Воблакі ўсё гусцей,
ветрыцца пацяруха...
Дзеці малююць дзяцей –
я намалюю скруху.
 
Вялікі расці!..
Куды?!. –
у ростань...

   надзею...

   страту.

Каменныя гарады
зачыняцца ў інтэрнаты.
 
Сумесна –
а чужакі,
агулам –
а разнародна,
людзі і глыжакі:
пагодненыя нязгодна.
 
Староннія манастыры...
Далечыня – распяцце...
Быў юны, не быў стары:
не будзе мяне на свяце.
 
Хто іх саджаў...
Хто сек?!. –
вязы паўстануць струнка.
Не выкажашся праз век:
...марна, няма ратунку.
 
Сустрэліся на зямлі...
Уцягнутым у вандроўку
ці здарыцца дзе калі –
найродным –

сустрэцца зноўку?!

 
Сцежкі залом і звіх...
А побач,

надзейней, чым сковы,

адзіныя – удваіх:
хто побач абавязковы?!.
 
Суцішны яе адказ
(што я даводзіў маме?!.):
хочуць рамонкі і вяз –
як мы імі –
споўніцца намі.
 
Задумаюся –
няўцям...
Сцежка цішком звузее...
Мама,

чаму я сам?!.

Вырасту – зразумею...
 
У агонь апраметны –
з агню...
Не хопіць сябе –

   ў падучым

моманце прысягну
душою тваёй:
ці балюча?!.
 
Спаборнік мой спор нажу:
сам ранюся...
родных раню...
На споведзь –
адной –
скажу –
я маме –
прыеду –
ўранні.

У дзённым пярэдыху –

   шляк

вярэды...
Ад’еду пад вечар...
Выведзе моўчкі на шлях:
што скажа, што не –

      дарэчы.

 
Атручанае сцябло...
Дрэвы лясам зайздросцяць...
На зное... на праспект... –

      што было

па чалавечым росце.
 
Звіхнуліся пазванкі –
дыскрэтныя кіламетры...
бяссувязныя званкі:
цэнтр чалавечых нетраў.
 
Губляюцца адрасы...
Ціша плыла – здранцвела...
Бы трэшчыны, галасы:
моўчкі –
незразумела.
 
Ноч выб’ецца з чарады,
сонца заледзянее –
з чым правядзеш тады,
мама мая –
надзея?!.
 
Апошні крок

   зойме змрок,

першы –
ў параненым ранні...
Задзівімся ў пасмы аблок -
рамонкамі

   ў дні прыстанем.


 


V

 
На момант –

      а прыпыню...

З’яснелае лісце гаю
глыбока,
нібы радню,
маму маю ўхінае.
 
Мама,

у той старане

плачацца і нішчымна...
Мама...
Яна зірне
так раптам –
адтуль –

вачыма.

 
Надзея Іванаўна... – дзе?!
Надзея –

атрутны трунак.

Птушкі пільнуюць людзей:
дам зерня –
хто паратунак?!.
 
Неба не праміне:
будзь – моцнаю,
будзь – слабою...
А рысы твае пры мне
жывыя перад табою...
 
Воблакі – уваччу,
адчулі бяздонне вены...
Мама,

я не хачу

табе заступаць

узамену.

 
Птушка хісне крылом,
кінецца ўгору матлошна...
Весткаю –

   першы гром,

дрэва ўпадзе –
апошні...
 
Хто завязаў трывала
роды людскія

ў чаргу?!.

Мама –
уберагала,
маму –
не ўберагу...
 
За рамаю –

      год пярэсты:

ветах вісіць труной...
Якіх не хапіла вестак?!..
Ад мамы...
пра маму... –

      адной.

 
Двояцда людзі –

   зрэдзь

спаткаемся,
а найболей –
адзінства не зразумець:
рамонкам цвіцецца ў полі.
 
Двояцца... –

      для пары,

а век паяднаны разам...
Пахмурыцца – угары...
Крамяна яснеецца вязам.
З сабой не бярэш –
сама:
абое – да раздарожжа...
Буду чакаць...
Няма...
Мамы не быць не можа.
 
Мама!.. –

   яна між стром.

Мама!.. –
між буралому...
Упоцемках, з ліхтаром...
Мама, куды?!. –

   дадому.

Комментарии (0)

Нет комментариев. Ваш будет первым!